20 જૂન 2026ના રોજ ઓડિશાના મયુરભંજ જિલ્લાના રાયરંગપુરમાં એક મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમ યોજાયો, જેમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ સંયુક્ત રીતે ₹47,600 કરોડથી વધુ મૂલ્યના વિવિધ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનું લોકાર્પણ અને શિલાન્યાસ કર્યું. આ કાર્યક્રમ માત્ર રોકાણના કદને કારણે જ નહીં, પરંતુ તેના વ્યાપક ક્ષેત્રોને કારણે પણ ચર્ચામાં રહ્યો. ઊર્જા, પરિવહન, આરોગ્ય, સિંચાઈ, શિક્ષણ, પ્રવાસન અને ઔદ્યોગિક વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લેતા આ પ્રોજેક્ટ્સ ઓડિશાના આર્થિક અને સામાજિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

આ સમાચાર કેમ ચર્ચામાં છે?

આ કાર્યક્રમ ત્રણ મહત્વપૂર્ણ કારણોસર ચર્ચામાં રહ્યો:

• ₹47,600 કરોડથી વધુના મોટા વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત.
• રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુના 68મા જન્મદિવસ સાથે કાર્યક્રમનું આયોજન.
• ઓડિશામાં ભાજપ સરકારના બે વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે યોજાયેલ કાર્યક્રમ.

કાર્યક્રમની થીમ "વિકાસ રા ધારા, ઓડિશા સારા" રાખવામાં આવી હતી, જે સમગ્ર રાજ્યમાં વિકાસના પ્રવાહને દર્શાવે છે.

રાયરંગપુરનું મહત્વ

રાયરંગપુર ઓડિશાના મયુરભંજ જિલ્લામાં આવેલું મહત્વપૂર્ણ શહેર છે. આ વિસ્તારનું રાજકીય મહત્વ પણ વિશેષ છે કારણ કે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ પોતાના રાજકીય જીવનની શરૂઆત અહીંથી કરી હતી.

પરીક્ષાઓમાં ઘણીવાર પ્રશ્ન પૂછાય છે કે દ્રૌપદી મુર્મુ કયા રાજ્યના છે અથવા તેમનો જન્મ કયા જિલ્લામાં થયો હતો.

મહત્વપૂર્ણ તથ્ય:

• રાજ્ય: ઓડિશા
• જિલ્લો: મયુરભંજ
• રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુનો જન્મ: 20 જૂન 1958
• જન્મસ્થળ: મયુરભંજ જિલ્લો

ઊર્જા ક્ષેત્રમાં મોટા પ્રોજેક્ટ્સ

ભારત ઝડપથી વધતી ઊર્જા માંગનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ સંદર્ભમાં ઓડિશામાં શરૂ કરાયેલા ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે.

અપર ઇન્દ્રાવતી પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ

આ 600 મેગાવોટ ક્ષમતાનો પ્રોજેક્ટ છે.

પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ શું છે?

પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ હાઇડ્રોપાવર એક એવી તકનીક છે જેમાં વીજળીની વધારાની ઉપલબ્ધતા દરમિયાન પાણી ઊંચાઈ પર આવેલા જળાશયમાં પંપ કરવામાં આવે છે અને વીજળીની જરૂરિયાત વધે ત્યારે આ પાણી છોડીને વીજ ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે.

આ પ્રોજેક્ટના ફાયદા:

• નવીનીકરણીય ઊર્જાને ટેકો
• ગ્રીડ સ્થિરતા
• ઊર્જા સંગ્રહ વ્યવસ્થા
• કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો

આ વિષય UPSC, GPSC અને SSC પરીક્ષાઓમાં ઊર્જા સંગ્રહ ટેક્નોલોજી હેઠળ પૂછાઈ શકે છે.

આઈબી થર્મલ પાવર સ્ટેશન સ્ટેજ-II વિસ્તરણ

આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત 660 મેગાવોટના બે નવા યુનિટ ઉમેરવામાં આવશે.

કુલ વધારાની ક્ષમતા:

• 660 MW × 2
• કુલ 1320 MW

આ પ્રોજેક્ટથી ઓડિશા તેમજ પૂર્વ ભારતની વીજ પુરવઠા વ્યવસ્થાને મજબૂતી મળશે.

ભારત કોલ ગેસિફિકેશન અને કેમિકલ્સ લિમિટેડ પ્રોજેક્ટ

કાર્યક્રમમાં સૌથી મોટું રોકાણ ઝારસુગુડા જિલ્લાના લખનપુર ખાતે સ્થિત ભારત કોલ ગેસિફિકેશન એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ (BCGCL) પ્રોજેક્ટનું છે.

રોકાણ:

• અંદાજે ₹25,000 કરોડ

કોલ ગેસિફિકેશન શું છે?

કોલ ગેસિફિકેશન એ એવી ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા છે જેમાં કોલસાને સીધા બાળવાને બદલે તેને ગેસમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.

આ પ્રક્રિયામાંથી પ્રાપ્ત થાય છે:

• સિન્થેસિસ ગેસ
• હાઇડ્રોજન
• મેથેનોલ
• ખાતર ઉત્પાદન માટેના કાચા માલ
• વિવિધ ઔદ્યોગિક રસાયણો

ભારત માટે તેનું મહત્વ

ભારત કોલસાના વિશાળ ભંડાર ધરાવે છે પરંતુ ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ માટે આયાત પર નિર્ભર છે.

કોલ ગેસિફિકેશનથી:

• આયાતી ઊર્જા પર નિર્ભરતા ઘટશે
• આત્મનિર્ભર ભારતને પ્રોત્સાહન મળશે
• કેમિકલ ઉદ્યોગને વેગ મળશે
• રોજગારીમાં વધારો થશે

UPSC મેઈન્સમાં ઊર્જા સુરક્ષા અને કોલ ગેસિફિકેશન સંબંધિત પ્રશ્નો વારંવાર પૂછાતા રહ્યા છે.

રેલવે કનેક્ટિવિટી અને લોજિસ્ટિક્સ વિકાસ

ભારતના આર્થિક વિકાસમાં રેલવે નેટવર્કની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે.

વડાપ્રધાન મોદીએ ₹732 કરોડથી વધુ મૂલ્યના બે રેલવે મલ્ટી-ટ્રેકિંગ પ્રોજેક્ટ્સ રાષ્ટ્રને સમર્પિત કર્યા.

મુખ્ય રેલવે પ્રોજેક્ટ્સ

1. જખાપુરા – જાજપુર કેઓંઝર રોડ – બૈતરણી રોડ વિભાગ
2. હિન્દોલ રોડ – મેરામંડલી વિભાગ

મલ્ટી-ટ્રેકિંગ શા માટે જરૂરી છે?

એક જ રૂટ પર વધારાના ટ્રેક બિછાવવાથી:

• ટ્રેનોની સંખ્યા વધારી શકાય
• માલવાહક પરિવહન ઝડપી બને
• ટ્રાફિક ભીડ ઘટે
• ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને સીધો લાભ મળે

ઓડિશા ખનિજ સંપત્તિથી સમૃદ્ધ રાજ્ય હોવાથી કોલસા, લોખંડ અને અન્ય ખનિજોના પરિવહન માટે રેલવે નેટવર્ક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પહાડપુર સોલાર વિલેજ પહેલ

કાર્યક્રમ દરમિયાન મયુરભંજ જિલ્લાના પહાડપુર ગામને "સોલાર વિલેજ" તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું.

સોલાર વિલેજનો અર્થ

ગામના દરેક ઘર સુધી સૌર ઊર્જા આધારિત વીજળી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

આ પહેલના મુખ્ય હેતુઓ:

• સ્વચ્છ ઊર્જાનો ઉપયોગ
• વીજળી ખર્ચમાં ઘટાડો
• કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો
• ગ્રામ્ય આત્મનિર્ભરતા

ભારત 2070 સુધી નેટ ઝીરો ઉત્સર્જનના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સોલાર વિલેજ જેવી પહેલો આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.

આદિવાસી વિસ્તારોના વિકાસ પર ભાર

મયુરભંજ જિલ્લો આદિવાસી વસ્તી માટે જાણીતો છે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન વડાપ્રધાન અને રાષ્ટ્રપતિએ:

• સ્કિલ સેન્ટરની મુલાકાત લીધી
• પહાડપુર સ્કૂલની મુલાકાત લીધી

આ પગલાં દર્શાવે છે કે સરકાર માત્ર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જ નહીં પરંતુ માનવ સંસાધન વિકાસ પર પણ ભાર મૂકી રહી છે.

કુશળતા વિકાસનું મહત્વ

આધુનિક અર્થતંત્રમાં માત્ર શિક્ષણ પૂરતું નથી. રોજગાર માટે કુશળતા પણ જરૂરી છે.

સ્કિલ સેન્ટર દ્વારા:

• સ્થાનિક યુવાનોને તાલીમ મળશે
• રોજગાર ક્ષમતા વધશે
• સ્થળાંતર ઘટશે
• સ્થાનિક અર્થતંત્ર મજબૂત બનશે

ભારતની ઊર્જા અને ઔદ્યોગિક નીતિ સાથેનો સંબંધ

આ સમગ્ર કાર્યક્રમને ભારતની લાંબા ગાળાની વિકાસ નીતિ સાથે જોડીને જોવો જરૂરી છે.

મુખ્ય નીતિગત હેતુઓ:

• ઊર્જા સુરક્ષા
• ગ્રીન એનર્જી
• આત્મનિર્ભર ભારત
• પૂર્વ ભારતનો વિકાસ
• ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂતી
• રોજગાર સર્જન

ઓડિશા ખનિજ સંપત્તિ, બંદરો અને ઉદ્યોગોના કારણે ભારતના ઔદ્યોગિક નકશામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.

પડકારો અને ચિંતાઓ

જોકે આ પ્રોજેક્ટ્સ વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કેટલાક પડકારો પણ ધ્યાનમાં લેવા જેવા છે.

• પર્યાવરણ પર અસર
• જમીન અધિગ્રહણ મુદ્દાઓ
• સ્થાનિક સમુદાયોના હિતો
• પ્રોજેક્ટ સમયસર પૂર્ણ કરવાની જરૂરિયાત
• નાણાકીય વ્યવસ્થાપન

સંતુલિત વિકાસ માટે આ પડકારોનું અસરકારક સંચાલન જરૂરી રહેશે.

પરીક્ષા દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ તથ્યો

પ્રિલિમ્સ અને મેઈન્સ માટે ઉપયોગી મુદ્દા

પ્રિલિમ્સ માટે:

• રાયરંગપુર કયા જિલ્લામાં આવેલું છે?
• અપર ઇન્દ્રાવતી પ્રોજેક્ટની ક્ષમતા કેટલી છે?
• કોલ ગેસિફિકેશન શું છે?
• પહાડપુર ગામ કઈ પહેલ માટે ચર્ચામાં છે?

મેઈન્સ માટે:

• ભારતની ઊર્જા સુરક્ષામાં કોલ ગેસિફિકેશનની ભૂમિકા.
• પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ્સનું મહત્વ.
• પૂર્વ ભારતના વિકાસમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણનું યોગદાન.
• આદિવાસી વિસ્તારોમાં સર્વસમાવેશી વિકાસની જરૂરિયાત.

નિષ્કર્ષ

ઓડિશામાં ₹47,600 કરોડથી વધુના વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનો પ્રારંભ માત્ર રાજ્ય માટે નહીં પરંતુ સમગ્ર ભારતના ઊર્જા, ઔદ્યોગિક અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે. અપર ઇન્દ્રાવતી પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ, કોલ ગેસિફિકેશન પ્લાન્ટ, રેલવે મલ્ટી-ટ્રેકિંગ અને સોલાર વિલેજ જેવી પહેલો ભારતના આત્મનિર્ભર, હરિત અને સમાન વિકાસના લક્ષ્યોને આગળ વધારશે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો માટે આ ઘટના એક જ સમાચાર હેઠળ ઊર્જા સુરક્ષા, નવીનીકરણીય ઊર્જા, ઔદ્યોગિક નીતિ, આદિવાસી વિકાસ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ વિષયો સમજવાની ઉત્તમ તક પ્રદાન કરે છે.

 20 વનલાઇનર પ્રશ્નો, જવાબો અને તેની સમજૂતી નીચે મુજબ છે:

1. તાજેતરમાં ઓડિશામાં કેટલા કરોડ રૂપિયાના વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનું લોકાર્પણ અને શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યું?

• જવાબ: ₹47,600 કરોડથી વધુ.
• સમજૂતી: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા સંયુક્ત રીતે ઓડિશાના સર્વાંગી વિકાસ માટે ઊર્જા, રેલવે અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સહિતના ક્ષેત્રોમાં આ ઐતિહાસિક રોકાણ ખુલ્લું મૂકાયું છે.

2. આ વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સનો પ્રારંભ ઓડિશાના કયા જિલ્લા અને સ્થળેથી કરવામાં આવ્યો?

• જવાબ: રાયરંગપુર, મયુરભંજ જિલ્લો.
• સમજૂતી: રાયરંગપુર એ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુનું રાજકીય કરિયરનું પ્રારંભિક સ્થળ છે, જ્યાંથી આ ભવ્ય કાર્યક્રમની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

3. ઓડિશામાં આયોજિત આ વિકાસ કાર્યક્રમની સત્તાવાર 'થીમ' (Theme) શું રાખવામાં આવી હતી?

• જવાબ: "વિકાસ રા ધારા, ઓડિશા સારા".
• સમજૂતી: આ ઓડિયા ભાષાની થીમનો અર્થ "સમગ્ર ઓડિશામાં વિકાસનો પ્રવાહ" એવો થાય છે, જે રાજ્યના ખૂણે-ખૂણે સંતુલિત વિકાસ પહોંચાડવાનો સંકલ્પ દર્શાવે છે.

4. ભારતના વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુનો જન્મ ક્યારે અને કયા રાજ્યમાં થયો હતો?

• જવાબ: 20 જૂન 1958, ઓડિશા (મયુરભંજ જિલ્લો).
• સમજૂતી: 20 જૂન 2026ના રોજ આ કાર્યક્રમનું આયોજન રાષ્ટ્રપતિના 68મા જન્મદિવસ અને ઓડિશામાં ભાજપ સરકારના 2 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે કરાયું હતું.

5. ઊર્જા ક્ષેત્રે જાહેર કરાયેલા 'અપર ઇન્દ્રાવતી પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ'ની કુલ ક્ષમતા કેટલી છે?

• જવાબ: 600 મેગાવોટ (MW).
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ નવીનીકરણીય ઊર્જા (Renewable Energy) સંગ્રહ અને ગ્રીડ સ્થિરતા જાળવવા માટે ઓડિશામાં ખૂબ મહત્વનો સાબિત થશે.

6. પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ હાઇડ્રોપાવર (Pumped Storage Hydropower) ટેક્નોલોજી કઈ રીતે કામ કરે છે?

• જવાબ: વધારાની વીજળીથી પાણીને ઊંચા જળાશયમાં પંપ કરી, જરૂરિયાતના સમયે નીચે છોડીને વીજળી પેદા કરવી.
• સમજૂતી: જ્યારે ગ્રીડમાં વીજળીની માંગ ઓછી હોય ત્યારે પાણી ઉપર ચઢાવવામાં આવે છે, અને પીક અવર્સ (વધુ માંગના સમયે) તે પાણી વડે ટર્બાઇન ચલાવી ત્વરિત વીજળી મેળવાય છે.

7. આઈબી (IB) થર્મલ પાવર સ્ટેશન સ્ટેજ-II વિસ્તરણ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત કુલ કેટલી નવી ક્ષમતા ઉમેરવામાં આવશે?

• જવાબ: 1320 મેગાવોટ (MW).
• સમજૂતી: આ અંતર્ગત 660 મેગાવોટના બે અત્યાધુનિક નવા યુનિટ (660 MW × 2) સ્થાપિત કરવામાં આવશે, જે પૂર્વ ભારતની વીજ પુરવઠા વ્યવસ્થા મજબૂત કરશે.

8. આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત સૌથી મોટું ₹25,000 કરોડનું સિંગલ રોકાણ કયા પ્રોજેક્ટમાં કરવામાં આવ્યું છે?

• જવાબ: ભારત કોલ ગેસિફિકેશન એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ (BCGCL) પ્રોજેક્ટ.
• સમજૂતી: ઓડિશાના ઝારસુગુડા જિલ્લાના લખનપુર ખાતે આ મેગા પ્રોજેક્ટ સ્થાપવામાં આવી રહ્યો છે, જે ભારતના કેમિકલ ઉદ્યોગ માટે ગેમ-ચેન્જર બનશે.

9. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ 'કોલ ગેસિફિકેશન' (Coal Gasification) એટલે શું?

• જવાબ: કોલસાને સીધો બાળવાને બદલે રાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા ગેસમાં રૂપાંતરિત કરવાની પદ્ધતિ.
• સમજૂતી: આ પ્રક્રિયાથી પર્યાવરણ પ્રદૂષણ ઓછું થાય છે અને કોલસામાંથી સિન્થેસિસ ગેસ (Syngas) મેળવી શકાય છે.

10. કોલ ગેસિફિકેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન કયા મહત્વના વાયુઓ અને કાચો માલ પ્રાપ્ત થાય છે?

• જવાબ: સિન્થેસિસ ગેસ (Syngas), હાઇડ્રોજન, મેથેનોલ અને ખાતર ઉત્પાદન માટેનો કાચો માલ.
• સમજૂતી: આ ગેસ અને રસાયણોનો ઉપયોગ ઊર્જા ઉપરાંત યુરિયા ખાતર અને વિવિધ ઔદ્યોગિક કેમિકલ્સ બનાવવા માટે થાય છે.

11. ભારત માટે કોલ ગેસિફિકેશન ટેક્નોલોજી શા માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે?

• જવાબ: ક્રૂડ ઓઇલ-ગેસની આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને આત્મનિર્ભરતા વધારવા.
• સમજૂતી: ભારત પાસે કોલસાનો વિશાળ ભંડાર છે. કોલસાને ગેસમાં બદલીને આપણે વિદેશથી મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસની આયાત પરનો ખર્ચ બચાવી શકીએ છીએ.

12. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરેલા બે રેલવે મલ્ટી-ટ્રેકિંગ પ્રોજેક્ટ્સનું કુલ મૂલ્ય કેટલું છે?

• જવાબ: ₹732 કરોડથી વધુ.
• સમજૂતી: આ રોકાણથી ઓડિશાના લોજિસ્ટિક્સ અને માલસામાન પરિવહનની ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો થશે.

13. ઓડિશામાં કયા બે મુખ્ય રેલવે વિભાગોનું મલ્ટી-ટ્રેકિંગ (વધારાના ટ્રેક) કરવામાં આવ્યું છે?

• જવાબ: (૧) જખાપુરા – જાજપુર કેઓંઝર રોડ – બૈતરણી રોડ વિભાગ, અને (૨) હિન્દોલ રોડ – મેરામંડલી વિભાગ.
• સમજૂતી: આ બંને રૂટ ખનિજથી સમૃદ્ધ ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને જોડે છે, જ્યાં માલગાડીઓની અવરજવર સતત રહે છે.

14. ઓડિશાના અર્થતંત્ર માટે રેલવે મલ્ટી-ટ્રેકિંગ કેમ અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે?

• જવાબ: કોલસા, લોખંડ અને અન્ય ખનિજોના ઝડપી અને અવરોધ વિનાના પરિવહન માટે.
• સમજૂતી: ઓડિશા ખનિજ સંપત્તિથી સમૃદ્ધ હોવાથી, ટ્રેકની સંખ્યા વધારવાથી ટ્રાફિક જામ ઘટશે અને ઉદ્યોગોને કાચો માલ ઝડપથી મળશે.

15. મયુરભંજ જિલ્લાના કયા ગામને સત્તાવાર રીતે "સોલાર વિલેજ" (Solar Village) જાહેર કરાયું?

• જવાબ: પહાડપુર ગામ.
• સમજૂતી: પહાડપુર ગામના દરેક ઘર સુધી 100% સૌર ઊર્જા આધારિત સ્વચ્છ વીજળી પહોંચાડવાની વિશેષ સિદ્ધિ બદલ તેને આ દરજ્જો મળ્યો છે.

16. ભારતના કયા વૈશ્વિક લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં 'સોલાર વિલેજ' જેવી પહેલો મદદરૂપ બને છે?

• જવાબ: વર્ષ 2070 સુધીમાં 'નેટ ઝીરો' (Net Zero) કાર્બન ઉત્સર્જનનું લક્ષ્ય.
• સમજૂતી: ગ્રામ્ય સ્તરે ગ્રીન એનર્જીનો આ પ્રયોગ પરંપરાગત વીજળી પરનો ભાર ઘટાડે છે અને પર્યાવરણ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે.

17. આ પ્રાઈમ મિનિસ્ટર પ્રોગ્રામ દરમિયાન માનવ સંસાધન વિકાસ (Human Resource) માટે કયા સ્થળોની મુલાકાત લેવાઈ?

• જવાબ: પહાડપુર સ્કૂલ અને સ્થાનિક સ્કિલ સેન્ટર (કૌશલ્ય વિકાસ કેન્દ્ર).
• સમજૂતી: સરકાર માત્ર ભૌતિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જ નહીં પરંતુ ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં શિક્ષણ અને રોજગારલક્ષી કૌશલ્ય આપવા પર ભાર મૂકે છે તે આ મુલાકાતથી સાબિત થાય છે.

18. આદિવાસી બહુલ વિસ્તારોમાં કૌશલ્ય વિકાસ (Skill Development) કેન્દ્રો શરૂ કરવાનો મુખ્ય આર્થિક હેતુ શું છે?

• જવાબ: સ્થાનિક યુવાનોને રોજગાર આપી મોટા શહેરો તરફ થતું સ્થળાંતર (Migration) અટકાવવું.
• સમજૂતી: જ્યારે સ્થાનિક સ્તરે જ ઉદ્યોગોને અનુરૂપ તાલીમ મળશે, ત્યારે આદિવાસી યુવાનો આત્મનિર્ભર બનશે અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર મજબૂત થશે.

19. ભારત સરકારની લાંબાગાળાની નીતિના કયા 5 મુખ્ય સ્તંભો આ ઓડિશા પ્રોજેક્ટ્સમાં જોવા મળે છે?

• જવાબ: ઊર્જા સુરક્ષા, ગ્રીન એનર્જી, આત્મનિર્ભર ભારત, પૂર્વ ભારતનો વિકાસ અને રોજગાર સર્જન.
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ્સ 'પૂર્વોદય' (પૂર્વ ભારતના વિકાસ) ની વિભાવનાને સાકાર કરે છે, જે દેશના એકંદર આર્થિક સંતુલન માટે જરૂરી છે.

20. આટલા મોટા પાયાના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સના અમલીકરણ સામે કયા મુખ્ય પડકારો રહેલા છે?

• જવાબ: પર્યાવરણીય અસર, જમીન સંપાદન (Land Acquisition) અને પ્રોજેક્ટ સમયસર પૂર્ણ કરવો.
• સમજૂતી: સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાયોના હિતોનું રક્ષણ કરીને સંતુલિત નાણાકીય વ્યવસ્થાપન સાથે પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવો એ વહીવટી તંત્ર સામે મોટો પડકાર રહેશે.