આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો

1. QS World Future Skills Index 2027

• બહાર પાડનાર સંસ્થા: Quacquarelli Symonds (QS).
• દક્ષિણ એશિયાનું ગૌરવ: ભારત દક્ષિણ એશિયાનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જે ટોપ-15 દેશોની યાદીમાં સ્થાન પામ્યો છે.

 મહત્વના તથ્યો (સૂચકાંકમાં ભારતની સ્થિતિ)

• મુખ્ય રેન્ક: ઈન્ડેક્સમાં ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે ૧૩મું સ્થાન પ્રાપ્ત થયું છે.
• વિશેષ કેટેગરી: 'Future of Work' શ્રેણીમાં ભારત ૫મા ક્રમે રહ્યું છે.
• ટોચના ત્રણ દેશો: (૧) અમેરિકા, (૨) ઓસ્ટ્રેલિયા, (૩) યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK).

રાષ્ટ્રીય પ્રવાહો

2. ઉત્તરાખંડ બન્યું છઠ્ઠું પૂર્ણ સાક્ષર રાજ્ય

• અભિયાન: 'ULLAS - Nav Bharat Saksharta Karyakram' અંતર્ગત આ સિદ્ધિ હાંસલ થઈ છે.
• સાક્ષરતા દર: ઉત્તરાખંડ રાજ્યનો સાક્ષરતા દર ૯૮.૭% નોંધાયો છે.

મહત્વના તથ્યો (ઉલ્લાસ (ULLAS) યોજના અને ક્રમાંક)

• રાજ્યોમાં સ્થાન: દેશના રાજ્યોની યાદીમાં ઉત્તરાખંડ ૬ઠ્ઠા ક્રમે છે.
• સમગ્ર ભારતમાં સ્થાન: કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (UTs) સહિત ગણતરી કરતા તે ૮મો પૂર્ણ સાક્ષર વિસ્તાર બને છે.
• યોજનાની શરૂઆત: વર્ષ ૨૦૨૨ માં શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા લોન્ચ.
• મુખ્ય લક્ષ્ય: ૧૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના નિરક્ષર વ્યક્તિઓને સાક્ષર બનાવવાનો છે.

3. દિશા 2.0 (DISHA 2.0) યોજના લોન્ચ

• શરૂઆત: કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલયના કેન્દ્રીય મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે આ યોજનાનો શુભારંભ કરાવ્યો.
• ઉદ્દેશ્ય: ન્યાય વ્યવસ્થાને વધુ સરળ, સુલભ અને પારદર્શક બનાવવી તથા તમામ નાગરિકોને સમાન ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવો.

 મહત્વના તથ્યો (દિશા ૨.૦ ની રૂપરેખા)

• યોજનાનો સમયગાળો: ૧ એપ્રિલ ૨૦Label થી ૩૧ માર્ચ ૨૦૩૧ સુધી (૫ વર્ષ).
• કુલ નાણાકીય બજેટ: ₹૨૫૫ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.
• મુખ્ય ફોકસ: 'ઈ-કોર્ટ્સ' (e-Courts) અને ડિજિટલ ન્યાયિક સેવાઓને દેશભરમાં પ્રોત્સાહન આપવું.

 વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી પ્રગતિ

4. ભારતનો પ્રથમ 3D પ્રિન્ટેડ આર્ટિફિશિયલ રીફ પ્રોજેક્ટ

• સ્થળ: રામનાથપુરમ, તમિલનાડુ.
• સંસ્થાઓ: IIT મદ્રાસ અને અન્ય તકનીકી સંસ્થાઓના સહયોગથી વિકાસ.
• નોંધપાત્ર બાબત: આ પ્રોજેક્ટના નિર્માણમાં ક્યાંય પણ લોખંડનો ઉપયોગ કરાયો નથી.

મહત્વના તથ્યો (રીફ પ્રોજેક્ટ અને તેના લક્ષ્યો)

• મોડ્યુલનું વજન: દરેક સિંગલ મોડ્યુલનું વજન આશરે ૧ ટન છે.
• મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: સમુદ્રી આવાસ પુનઃસ્થાપના (Marine Habitat Restoration) અને મત્સ્ય ભંડાર (Fish Stock) માં વધારો કરવો.
• યોજના જોડાણ: આ પરિયોજના 'પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના' (PMMSY) હેઠળ અમલીકૃત છે.

5. સ્વદેશી હોવરક્રાફ્ટ H-561 સેનામાં સામેલ

• સમાવેશ: ભારતીય તટરક્ષક દળ (Indian Coast Guard) ના કાફલામાં સત્તાવાર રીતે સામેલ.
• નિર્માતા: ચૌગુલે શિપયાર્ડ, ગોવા.
• અન્ય નામ: તકનીકી ભાષામાં તેને 'Air Cushion Vehicle' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

 મહત્વના તથ્યો (હોવરક્રાફ્ટની વિશેષતાઓ)

• પ્રોજેક્ટ ખર્ચ: કુલ આશરે ₹૩૮૭ કરોડ નો ખર્ચ.
• ઝડપ અને ક્ષમતા: મહત્તમ ઝડપ ૪૫ નોટ્સ અને સતત ૯ કલાક સંચાલન ક્ષમતા.
• પેલોડ ક્ષમતા: ૪૨ કર્મચારીઓ અને ૮ ટન જેટલો પેલોડ વહન કરી શકે છે.

મહત્વપૂર્ણ દિવસો

6. વિશ્વ માદક દ્રવ્ય નિષેધ દિવસ 2026

• તારીખ: દર વર્ષે ૨૬ જૂન ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે ઉજવણી.
• હેતુ: નશીલી દવાઓના દુરુપયોગ અને તેની ગેરકાયદેસર હેરાફેરી (Illicit Trafficking) વિરૂદ્ધ જાગૃતિ ફેલાવવી.

 મહત્વના તથ્યો (દિવસનો ઇતિહાસ અને થીમ)

• વર્ષ ૨૦૨૬ ની થીમ: "World Drug Problem Persists: Complex Issues, New Challenges, Innovative Responses".
• ઇતિહાસ: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા ૧૯૮૭ માં ઘોષિત અને પ્રથમ વાર ૧૯૮૮ માં મનાવાયો.
• UNODC સંસ્થા: મુખ્યાલય વિયેના, ઓસ્ટ્રિયા ખાતે આવેલું છે (સ્થાપના: ૧૯૯૭).

 પુરસ્કારો, સન્માન અને નિમણૂકો

7. પદ્મ એવોર્ડ્સ 2026 (Padma Awards)

• સન્માનકર્તા: રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે એવોર્ડ એનાયત કરાયા 

મહત્વના તથ્યો (પદ્મ પુરસ્કાર વિજેતાઓ)

• અલકા યાજ્ઞિક (સિંગર): કલાના ક્ષેત્રમાં વિશિષ્ટ યોગદાન બદલ પદ્મ ભૂષણ એનાયત
• આર. માધવન (એક્ટર): સિનેમા અને કલા ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય માટે પદ્મશ્રી 
• રોહિત શર્મા (ક્રિકેટર): ભારતીય ક્રિકેટમાં સર્વોચ્ચ પ્રદાન માટે પદ્મશ્રી 
• સવિતા પુનિયા (હોકી ખેલાડી): રમતગમત ક્ષેત્રે શાનદાર પ્રદર્શન બદલ પદ્મશ્રી 
• વ્લાદિમીર (રશિયા): કુસ્તી (Wrestling) માં શ્રેષ્ઠ કોચિંગ આપવા માટે પદ્મશ્રી એનાયત

8. ગ્લોબલ પ્રેસ્ટીજ એવોર્ડ અને પ્રખ્યાત નિમણૂકો

• ગ્લોબલ પ્રેસ્ટીજ એવોર્ડ ૨૦૨૬: બિહાર ક્રિકેટ એસોસિએશનના અધ્યક્ષ હર્ષવર્ધનને બ્રિટિશ સંસદના 'House of Lords' દ્વારા સન્માનિત કરાયા.
• WhatsApp ના નવા ગ્લોબલ CEO: CRED ના સ્થાપક અને ભારતીય મૂળના જાણીતા ઉદ્યોગસાહસિક કુણાલ શાહની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. તેમણે વિલ કેથકાર્ટ (Will Cathcart) નું સ્થાન લીધું છે.

મહત્વના તથ્યો (WhatsApp અને Meta ઇતિહાસ)

• WhatsApp ની સ્થાપના: વર્ષ ૨૦૦૯.
• મેટા દ્વારા અધિગ્રહણ: વર્ષ ૨૦૧૪ માં મેટા (તત્કાલીન ફેસબુક) એ તેને ખરીદ્યું હતું.
• Meta ના મુખ્ય CEO: માર્ક ઝુકરબર્ગ.

વિવિધ વૈશ્વિક અહેવાલો

9. સંગીત અને કલાના ક્ષેત્રે જયપુર વૈશ્વિક નકશા પર

• અહેવાલ: 'World's 20 Best Cities for Art and Culture 2026' ની યાદી જાહેર.
• એકમાત્ર ભારતીય શહેર: આ લિસ્ટમાં સ્થાન મેળવનાર રાજસ્થાનનું જયપુર ભારતનું એકમાત્ર શહેર છે.

 મહત્વના તથ્યો (રેન્કિંગ અને કારણો)

• વૈશ્વિક ક્રમાંક: જયપુર આ સૂચિમાં ૧૮મા ક્રમે રહ્યું છે.
• ટોચના ત્રણ શહેરો: (૧) લંડન, (૨) પેરિસ, (૩) ન્યૂયોર્ક.

• પસંદગીનું કારણ: જયપુરની ઐતિહાસિક સાંસ્કૃતિક વિરાસત, હવામહલ, સિટી પેલેસ અને સંગ્રહાલયો.

   

 ગુજરાત વિશેષ

10. વડનગર ખાતે સ્થાપિત થશે ગુજરાતનું પ્રથમ 'મ્યુઝિક મ્યુઝિયમ'

• સ્થળ: વડનગર, મહેસાણા (વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું વતન અને ઐતિહાસિક નગર) (૧૦૦૧૪૩૧૫૩૭.jpg).
• પ્રેરણા સ્ત્રોત: વડનગરની ઐતિહાસિક સંગીત બેલડી બહેનો 'તાના-રીરી' ની અમર સ્મૃતિમાં આ આયોજન કરાયું છે 

 મહત્વના તથ્યો (મ્યુઝિક મ્યુઝિયમની રૂપરેખા)

• કુલ પ્રોજેક્ટ બજેટ: આશરે ₹૭૧.૫ કરોડ ના ખર્ચે નિર્માણ 
• રેકોર્ડ: આ ભારતનું બીજા નંબરનું અને ગુજરાતનું સર્વપ્રથમ મ્યુઝિક મ્યુઝિયમ બનશે (પ્રથમ ચેન્નઈમાં છે
• તકનીકી વિશેષતા: તેમાં ૮ થિમેટિક ગેલેરીઓ અને હાઈટેક ૩૬૦-ડિગ્રી ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ પ્રોજેક્શન હશે જે મુલાકાતીઓને 'મલ્હાર રાગ' ની સાથે કૃત્રિમ વરસાદની અનુભૂતિ કરાવશે 

• ઇતિહાસ: અકબરના દરબારી ગાયક તાનસેનને 'દીપક રાગ' ના દાહમાંથી મુક્તિ અપાવવા તાના-રીરીએ 'મલ્હાર રાગ' ગાયો હતો 

   

પરીક્ષાલક્ષી લેટેસ્ટ અપડેટ્સ મેળવવા માટે નોટ્સ નિયમિત વાંચતા રહો!