૨૦ વન-લાઇનર પ્રશ્નો, તેના જવાબો અને ટૂંકી સમજૂતી નીચે મુજબ છે

1: આંતરરાષ્ટ્રીય સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ દિવસ (MSME Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

• જવાબ: ૨૭ જૂન
• સમજૂતી: વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં નાના ઉદ્યોગોના યોગદાનને બિરદાવવા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા વર્ષ ૨૦૧૭ થી આ દિવસ ઉજવાય છે.

2: કયા મંત્રાલય દ્વારા 'સુધારેલા તોશાખાના નિયમો, 2024' અંતર્ગત સરકારી ભેટોની ઓનલાઇન ઇ-હરાજી શરૂ કરાઈ છે?

• જવાબ: વિદેશ મંત્રાલય
• સમજૂતી: 'તોશાખાના' (ફારસી શબ્દ - ખજાનો) માં જમા થયેલી કિંમતી સત્તાવાર સરકારી ભેટો સામાન્ય જનતા માટે ઓનલાઇન ખરીદી માટે મૂકવામાં આવી છે.

 3: તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્લોવાકિયાના રાષ્ટ્રપતિ પીટર પેલેગ્રીનીને કઈ પરંપરાગત ભારતીય હસ્તકલાના કફલિંક્સ ભેટ આપ્યા?

• જવાબ: થીવા આર્ટ (Thewa Art)
• સમજૂતી: થીવા આર્ટ એ પ્રતાપગઢ, રાજસ્થાનની આશરે ૪૦૦ વર્ષ જૂની કલા છે, જેમાં રંગીન કાચ પર સોનાનું બારીક કોતરકામ કરવામાં આવે છે.

4: ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સ (IBCA) માં જોડાનાર ૨૭મો સભ્ય દેશ કયો બન્યો છે?

• જવાબ: બાંગ્લાદેશ
• સમજૂતી: વાઘ અને સિંહ જેવી ૭ મોટી બિગ કેટ પ્રજાતિઓના સંરક્ષણ માટે ભારત દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૩ માં IBCA ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

 5: તાજેતરમાં વર્ષ ૨૦૧૯ ના નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા અબી અહમદ અલી કયા દેશના વડાપ્રધાન તરીકે પુનઃ ચૂંટાયા છે?

• જવાબ: ઇથોપિયા
• સમજૂતી: ઇથોપિયા એ પૂર્વ આફ્રિકામાં આવેલો એક લેન્ડલોક્ડ (જમીનથી ઘેરાયેલો) દેશ છે, જેનું પાટનગર આદિસ અબાબા છે.

 6: કયા દેશે તાજેતરમાં તેના '૧૫મા પંચવર્ષીય આર્થિક વિકાસ પ્લાન' માં રિન્યુએબલ એનર્જીનો નવો ટાર્ગેટ જાહેર કર્યો છે?

• જવાબ: ચીન
• સમજૂતી: વિશ્વમાં સૌથી વધુ કાર્બન ઉત્સર્જન કરતું ચીન હવે કોલસા પરની નિર્ભરતા ઘટાડી સૌર અને પવન ઊર્જા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે.

7: તાજેતરમાં ૧૨મો ભારત-યુરોપિયન યુનિયન (EU) માનવાધિકાર સંવાદ ક્યાં યોજાયો હતો?

• જવાબ: નવી દિલ્હી
• સમજૂતી: આ સંવાદમાં મહિલા સશક્તિકરણ, બાળ અધિકારો અને ડિજિટલ યુગમાં પ્રાઇવસી જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

 8: ભારતે તાજેતરમાં પડોશી દેશો માટેની કઈ નીતિ અંતર્ગત બાંગ્લાદેશી નાગરિકો માટે નિયમિત ટૂરિસ્ટ વિઝા સેવા પુનઃ શરૂ કરી?

• જવાબ: 'નેબરહુડ ફર્સ્ટ' (Neighborhood First) પોલિસી
• સમજૂતી: મેડિકલ ટુરિઝમ અને લોકો વચ્ચેના પરસ્પર સંબંધો (People-to-People contact) ને વેગ આપવા આ નિર્ણય લેવાયો છે.

9: લંડનની 'T4 Education' સંસ્થા દ્વારા જાહેર કરાયેલા 'World’s Best School Prizes 2026' ની યાદીમાં કયા દેશની શાળાઓ શોર્ટલિસ્ટ થઈ છે?

• જવાબ: ભારતની શાળાઓ
• સમજૂતી: આ એવોર્ડ વૈશ્વિક સ્તરે ઇનોવેશન અને સામુદાયિક જોડાણ જેવા ૫ ક્ષેત્રોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર શાળાઓને મળે છે.

 10: આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (ASI) ને કયા સામ્રાજ્યના ૩ ઐતિહાસિક શિલાલેખો આંધ્રપ્રદેશના જંગલોમાંથી મળ્યા છે?

• જવાબ: વિજયનગર સામ્રાજ્ય
• સમજૂતી: આંધ્રપ્રદેશના શેષાચલમ જંગલોમાંથી મળી આવેલા આ શિલાલેખો ૧૬મી સદીના વિજયનગર શાસનકાળની માહિતી આપે છે.

 11: ભારતના કમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) એ પબ્લિક સેક્ટર ઓડિટિંગની ક્ષમતા વધારવા કયા દેશ સાથે MoU કર્યા છે?

• જવાબ: ઇઝરાયેલ
• સમજૂતી: ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪٨ હેઠળ નિમાતા CAG, ઓડિટિંગમાં આધુનિક ડેટા એનાલિટિક્સ અને સાયબર સિક્યોરિટી માટે ઇઝરાયેલ સાથે સહયોગ કરશે.

 12: તાજેતરમાં કઈ અગ્રણી ડિફેન્સ શિપબિલ્ડિંગ કંપનીને ભારતની ૨૯મી 'નવરત્ન' કંપનીનો દરજ્જો મળ્યો છે?

• જવાબ: Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE)
• સમજૂતી: કોલકાતા સ્થિત સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળની આ કંપનીને હવે સરકારની મંજૂરી વિના ₹૧,૦૦૦ કરોડ સુધીના નિર્ણયો લેવાની સ્વાયત્તતા મળશે.

 13: આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો દ્વારા ભારતમાં પ્રવેશતા સંભવિત રોગચાળાને અટકાવવા કયું પોર્ટલ લોન્ચ કરાયું છે?

• જવાબ: એર સુવિધા ૨.૦ (Air Suvidha 2.0)
• સમજૂતી: કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયનું આ ડિજિટલ પોર્ટલ મુસાફરોના હેલ્થ સ્ક્રીનિંગ અને પ્રિવેન્ટિવ મોનિટરિંગનું કાર્ય સરળ બનાવે છે.

 14: DRDO દ્વારા વિકસિત કઈ સ્વદેશી સિસ્ટમને 'આકાશમાં ભારતની આંખ' (Eye in the Sky) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?

• જવાબ: નેત્રા (Netra AEW&C)
• સમજૂતી: આ એરબોર્ન અર્લી વોર્નિંગ એન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમને તાજેતરમાં સૈન્ય સંચાલન (Operations) માટે ફાઇનલ ક્લિયરન્સ મળ્યું છે.

15: NPPA એ દવાઓની કિંમત જાણવા અને ફરિયાદોના નિવારણ માટે કયા બે પોર્ટલને એકસાથે મર્જ કર્યા છે?

• જવાબ: ફાર્મા સહી દામ અને ફાર્મા જન સમાધાન
• સમજૂતી: આ મર્જરથી નાગરિકો એક જ સિંગલ વિન્ડો પ્લેટફોર્મ પરથી દવાઓના ભાવ ચેક કરી શકશે અને છેતરપિંડી સામે ઓનલાઇન ફરિયાદ કરી શકશે.

16: દેશના એવિએશન સેક્ટરમાં પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી વધારવા અને ખર્ચ ઘટાડવા કયું નવું ઓપરેશનલ મોડેલ લોન્ચ કરાયું છે?

• જવાબ: 'હબ-એન્ડ-સ્પોક' (Hub-and-Spoke) મોડેલ
• સમજૂતી: આ મોડેલ હેઠળ નાના શહેરોના (સ્પોક) મુસાફરોને કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા મુખ્ય મોટા એરપોર્ટ (હબ) પર લાવી લાંબા અંતરની સફર સાથે જોડવામાં આવે છે.

 17: RBI ના પ્રસ્તાવ મુજબ, બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ કેટલા સમયગાળા માટે 'ટર્મ મની માર્કેટ' માં નાણાંની લેવડ-દેવડ કરે છે?

• જવાબ: ૧૫ દિવસથી લઈને ૧ વર્ષ સુધી
• સમજૂતી: બજારમાં લિક્વિડિટી (નાણાંની તરલતા) જાળવવા અને વ્યાજ દરોની અચાનક વધઘટને અટકાવવા માટે RBI એ આ નવો ડ્રાફ્ટ રજૂ કર્યો છે.

 18: કયા રાજ્યની કેબિનેટે શહેરી વિસ્તારોમાં પાણીની અછત દૂર કરવા 'વેસ્ટવોટર રીયુઝ પોલિસી ૨૦૨૬' ને મંજૂરી આપી છે?

• જવાબ: આંધ્રપ્રદેશ
• સમજૂતી: આ પોલિસી હેઠળ ગટર અને ઉદ્યોગોના દૂષિત પાણીને શુદ્ધ (ટ્રીટ) કરી, તેનો ઉપયોગ ઉદ્યોગો અને બાંધકામ ક્ષેત્રે ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે.

19: MoSPI (આંકડાશાસ્ત્ર મંત્રાલય) એ ગ્રામીણ સ્તરે ડેટા આધારિત નીતિ ઘડતર માટે કઈ સંસ્થા સાથે મળીને સંશોધન ફેલોશિપ શરૂ કરી છે?

• જવાબ: GRAAM (Grassroots Research and Advocacy Movement)
• સમજૂતી: આ ભાગીદારીનો મુખ્ય હેતુ પાયાના સ્તરે સરકારી યોજનાઓની વાસ્તવિક અસરોનું વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન કરવાનો છે.

 20: લદ્દાખના પ્રખ્યાત હેમિસ મઠ ખાતે ઉજવાતા 'હેમિસ ત્સેચુ' ઉત્સવનું મુખ્ય આકર્ષણ કયું નૃત્ય છે?

• જવાબ: છામ નૃત્ય (Cham Dance)
• સમજૂતી: બૌદ્ધ ગુરુ પદ્મસંભવની જન્મજયંતિ પર યોજાતા આ ઉત્સવમાં લામાઓ રંગબેરંગી મુખોટા પહેરીને પરંપરાગત 'છામ નૃત્ય' કરે છે.