પ્રશ્ન ૧: ભારતમાં દર વર્ષે 'રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્ર દિવસ' ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે અને વર્ષ ૨૦૨૬માં કેટલામી આવૃત્તિ ઉજવાઈ?

• જવાબ: ૨૯ જૂન, ૨૦મી આવૃત્તિ.
• સમજૂતી: ભારત સરકારના સ્ટેટિસ્ટિક્સ મંત્રાલય દ્વારા વર્ષ ૨૦૦૭થી આ દિવસ ઉજવાય છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં તેની ૨૦મી વર્ષગાંઠ (સંસ્કરણ) હતી.

પ્રશ્ન ૨: રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્ર દિવસ ૨૦૨૬ની સત્તાવાર કેન્દ્રીય થીમ શું રાખવામાં આવી છે?

• જવાબ: "Unlocking the Potential of Administrative Data" (વહીવટી ડેટાની ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવો).
• સમજૂતી: આ થીમનો મુખ્ય હેતુ સરકારી વહીવટમાં એકત્રિત થતા ડેટાનું વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ કરીને દેશના આર્થિક વિકાસને વેગ આપવાનો છે.

પ્રશ્ન ૩: ભારતમાં "આંકડાશાસ્ત્રના પિતા" તરીકે કોણ ઓળખાય છે અને કઈ પંચવર્ષીય યોજના તેમના મોડલ પર આધારિત હતી?

• જવાબ: પ્રોફેસર પ્રશાંત ચંદ્ર મહાલનોબિસ (P.C. Mahalanobis), દ્વિતીય પંચવર્ષીય યોજના (૧૯૫૬-૬૧).
• સમજૂતી: તેમણે ૧૯૩૧માં કોલકાતામાં 'ઇન્ડિયન સ્ટેટિસ્ટિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' (ISI) ની સ્થાપના કરી હતી. તેમની દ્વિતીય યોજના ભારે ઉદ્યોગોના વિકાસ પર કેન્દ્રિત હતી.

પ્રશ્ન ૪: તાજેતરમાં 'વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સ' અને ટ્રેડ શોનું ભવ્ય ઉદઘાટન કયા શહેરમાં કરવામાં આવ્યું?

• જવાબ: વડોદરા મુકામે.
• સમજૂતી: મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલ અને કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી મનોહરલાલ ખટ્ટરના હસ્તે મધ્ય ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા વડોદરા ખાતે તેનું ઉદઘાટન કરાયું હતું.

પ્રશ્ન ૫: સુરત એક્સ્પોમાં માત્ર ૧૧ દિવસમાં ૩૫૦ પ્રદર્શકોને જોડવા બદલ ગુજરાતની કઈ સંસ્થાને ગિનેસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ પ્રમાણપત્ર મળ્યું?

• જવાબ: Industrial Extension Bureau (iNDEXTb).
• સમજૂતી: આ સિદ્ધિ બદલ મુખ્યમંત્રી અને કેન્દ્રીય મંત્રી મનોહરલાલ ખટ્ટરની ઉપસ્થિતિમાં iNDEXTb ની ટીમને ઓફિશિયલ ગિનેસ વર્લ્ડ રેકોર્ડનું પ્રમાણપત્ર એનાયત કરાયું.

પ્રશ્ન ૬: ગુજરાતમાં નાગરિકોના મેડિકલ ડેટા સુરક્ષિત રાખવા કયા પાઇલોટ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત 'હેલ્થ પાસપોર્ટ' લોન્ચ કરાયો છે?

• જવાબ: PM Family Care Tracker (PM-FCT).
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગરથી પ્રાયોગિક ધોરણે શરૂ કરાયો છે, જે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની આરોગ્ય યોજનાઓનું ડિજિટલાઇઝેશન કરશે.

પ્રશ્ન ૭: તાજેતરમાં અમરેલીના રાજુલા વિસ્તારમાંથી કાયમી બંધન અવસ્થા (આજીવન કેદ) માટે કયા પ્રાણી સંગ્રહાલયમાં ૪ સિંહોને ખસેડાયા?

• જવાબ: સક્કરબાગ પ્રાણી સંગ્રહાલય, જૂનાગઢ.
• સમજૂતી: માનવ ભક્ષણની સત્તાવાર પુષ્ટિ (મળમૂત્રના લેબ ટેસ્ટ) થયા બાદ, વન વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૭૨ અંતર્ગત સિંહોને સુરક્ષાના ભાગરૂપે ૧૮૬૩માં સ્થપાયેલા ભારતના સૌથી જૂના સક્કરબાગ ઝૂમાં રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો.

પ્રશ્ન ૮: Hurun Global Unicorn Index 2026 માં ભારત કેટલા યુનિકોર્ન સાથે કયા સ્થાને રહ્યું છે?

• જવાબ: ૬૧ સક્રિય યુનિકોર્ન સાથે ચોથા સ્થાને.
• સમજૂતી: ગયા વર્ષે ભારત ત્રીજા સ્થાને હતું, પરંતુ આ વર્ષે UK (૭૦ યુનિકોર્ન) ત્રીજા સ્થાને આવી ગયું છે. પ્રથમ સ્થાને USA (૮૦"૬) અને બીજા સ્થાને ચીન (૩૮૧) છે.

પ્રશ્ન ૯: ભારતમાં સૌથી વધુ યુનિકોર્ન સ્ટાર્ટઅપ્સ ધરાવતા કયા શહેરને 'યુનિકોર્ન કેપિટલ' કહેવામાં આવે છે?

• જવાબ: બેંગલુરુ (૨૫ યુનિકોર્ન).
• સમજૂતી: બેંગલુરુ ૨૫ યુનિકોર્ન સાથે ભારતમાં પ્રથમ સ્થાને છે, જ્યારે આ યાદીમાં મુંબઈ ૧૩ યુનિકોર્ન સાથે બીજા ક્રમે આવે છે.

પ્રશ્ન ૧૦: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને કયા હિંદ મહાસાગરીય દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન "Guardian of the Blue Horizon" થી નવાજવામાં આવ્યા?

• જવાબ: સેશેલ્સ (Seychelles).
• સમજૂતી: ભારત અને સેશેલ્સ વચ્ચે દરિયાઈ સુરક્ષા અને વર્ષ ૨૦૨૬ના અંત સુધીમાં UPI લોન્ચ કરવાના કરાર થતાં, બ્લુ ઇકોનોમીમાં ભારતના સહયોગ બદલ આ એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો.

પ્રશ્ન ૧૧: દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ કોલંબિયાના નવા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે કોણ ચૂંટાયું છે?

• જવાબ: અબેલાડો ડેલા એસ્પ્રીયલા.
• સમજૂતી: કન્ઝર્વેટિવ પક્ષના આ નેતા ૪૯.૬% મતો મેળવીને પ્રચંડ વિજય સાથે ડાબેરી પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ગુસ્તાવો પેટ્રોનું સ્થાન લેશે. કોલંબિયાની રાજધાની 'બોગોટા' છે.

પ્રશ્ન ૧૨: દક્ષિણ કોરિયાના કયા યુનેસ્કો વર્લ્ડ નેચરલ હેરિટેજ ટાપુ પર 'જેજુ ફોરમ 2026' નું આયોજન થયું, જેમાં ભારતના વિદેશ મંત્રીએ ભાગ લીધો?

• જવાબ: જેજુ આઇલેન્ડ (Jeju Island).
• સમજૂતી: આ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારત તરફથી વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે સપ્લાય ચેઈન સિક્યોરિટી અને ડિજિટલ પાર્ટનરશિપ પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો.

પ્રશ્ન ૧૩: તાજેતરમાં રશિયાના સંરક્ષણ પ્લાન્ટ પર સીધો હુમલો કરનાર 'FP-5 Flamingo' કયા દેશની સ્વદેશી લોન્ગ-રેન્જ ક્રૂઝ મિસાઇલ છે?

• જવાબ: યુક્રેન.
• સમજૂતી: યુક્રેને સંપૂર્ણપણે દેશિય સ્તરે વિકસિત કરેલી ૩,૦૦૦ કિલોમીટરની મારક ક્ષમતા ધરાવતી આ નેક્સ્ટ જનરેશન ક્રૂઝ મિસાઇલ વડે રશિયાના 'ટાઇટન-બારિકાડી સંરક્ષણ પ્લાન્ટ' પર સફળ હુમલો કર્યો.

પ્રશ્ન ૧૪: ભારતીય સેના ૧ જુલાઈ ૨૦૨૬થી પોતાના પ્રથમ સ્વાયત્ત અને ચપળ 'ઇન્ટિગ્રેટેડ બેટલ ગ્રુપ્સ' (IBGs) ની શરૂઆત કયા કમાન્ડથી કરશે?

• જવાબ: પૂર્વીય કમાન્ડ (પનાગઢ સ્થિત માઉન્ટેન સ્ટ્રાઈક કોર્પ્સ - XVII Corps).
• સમજૂતી: IBGs એ પરંપરાગત બ્રિગેડ કરતા નાના અને અત્યંત સ્વાયત્ત લડાકુ દળો છે, જે સરહદ પર આપાતકાલીન સ્થિતિમાં માત્ર ૧૨ થી ૨૪ કલાકમાં જવાબી હુમલો કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

પ્રશ્ન ૧૫: ગોવા શિપયાર્ડ લિમિટેડ દ્વારા નિર્મિત કયું નવું ફાસ્ટ પેટ્રોલિંગ જહાજ (FPV) ભારતીય તટરક્ષક દળ (ICG) માં સામેલ કરાયું?

• જવાબ: ICGS અક્ષય (ICGS Akshay).
• સમજૂતી: 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' પ્રોજેક્ટ હેઠળ નિર્મિત આ ૫૨ મીટર લાંબુ અત્યાધુનિક નેવિગેશન પ્રણાલી ધરાવતું જહાજ ભારતના પશ્ચિમી દરિયાઈ સરહદ અને વિશિષ્ટ આર્થિક ક્ષેત્ર (EEZ) ની સુરક્ષા કરશે.

પ્રશ્ન ૧૬: જૂન ૨૦૨૬ દરમિયાન દેશની 'પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ પરિષદ' ક્યાં અને કોની અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ?

• જવાબ: નવી દિલ્હી (વિજ્ઞાન ભવન), કેન્દ્રીય મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ.
• સમજૂતી: કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા 'વિકસિત ગ્રામ, વિકસિત ભારત' ના લક્ષ્ય સાથે પંચાયતોના સશક્તિકરણ માટે આ બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી.

પ્રશ્ન ૧૭: ભારતના કયા રાજ્યમાં દેશના પ્રથમ 'ઓફશોર એરપોર્ટ' (દરિયામાં રનવે) ના વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) ને મંજૂરી અપાઈ છે?

• જવાબ: મહારાષ્ટ્ર (પાલઘર જિલ્લો, કોરે બીચ).
• સમજૂતી: જમીનની અછતને પહોંચી વળવા સમુદ્ર કિનારે કાંપ પૂરીને આ આધુનિક એવિએશન પ્રોજેક્ટ બનાવવામાં આવશે. જાપાનનું કંસાઈ એરપોર્ટ વિશ્વનું આવું પ્રથમ એરપોર્ટ છે.

પ્રશ્ન ૧૮: કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જે. પી. નડ્ડા દ્વારા લોન્ચ કરાયેલ 'Aarogya Setu 2.0' કયા મહત્વના ડિજિટલ મિશન સાથે લિંક રહેશે?

• જવાબ: આયુષ્માન ભારત ડિજિટલ મિશન (ABDM).
• સમજૂતી: આ એપ દ્વારા નાગરિકો ૧૪ અંકોનું 'ABHA ID' (Ayushman Bharat Health Account) બનાવી શકશે અને પોતાના મેડિકલ રિપોર્ટ્સ ડિજિટલ લોકરમાં સાચવી શકશે.

પ્રશ્ન ૧૯: તમિલનાડુના કલ્પક્કમ ખાતે BARC દ્વારા સ્થાપિત વિશ્વની પ્રથમ 'કોપર-ક્લોરિન હાઇડ્રોજન ફેસિલિટી' કયા પ્રકારના હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરશે?

• જવાબ: ગ્રીન હાઇડ્રોજન (ઝીરો-કાર્બન ઉત્સર્જન).
• સમજૂતી: આ પ્લાન્ટ ન્યુક્લિયર રિએક્ટરની વધારાની ગરમી (Process Heat) નો ઉપયોગ કરીને પર્યાવરણને નુકસાન કર્યા વિના શુદ્ધ ગ્રીન હાઇડ્રોજન વાયુ બનાવશે.

પ્રશ્ન ૨૦: ભારતના કયા ૫ વખતના વર્લ્ડ ચેસ ચેમ્પિયનને 'SJFI ગોલ્ડ મેડલ ૨૦૨૬' એનાયત કરવામાં આવ્યો?

• જવાબ: વિશ્વનાથન આનંદ.
• સમજૂતી: સ્પોર્ટ્સ જર્નાલિસ્ટ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા રમતગમતમાં તેમના આજીવન અસાધારણ યોગદાન બદલ આ સર્વોચ્ચ પત્રકારત્વ સન્માન અપાયું. તેઓ ૧૯૮૮માં ભારતના પ્રથમ ગ્રાન્ડમાસ્ટર બન્યા હતા.