મહત્વના દિવસો 

1.ગજ ગૌરવ પુરસ્કાર 2026 અને વિશ્વ હાથી દિવસ

• સમાચાર શું છે?

  13 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમ ખાતે વિશ્વ હાથી દિવસની રાષ્ટ્રીય ઉજવણી દરમિયાન 'ગજ ગૌરવ પુરસ્કાર 2026' એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્યક્રમનું આયોજન પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં એશિયાઈ હાથીઓના સંરક્ષણમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદાન આપનાર સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓનું સન્માન કરાયું હતું.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  એશિયાઈ હાથીઓ માટે ભારત એ સૌથી મોટું નિવાસસ્થાન છે. માનવ-હાથી સંઘર્ષ ઘટાડવા, કોરિડોર સંરક્ષણ અને હાથીઓની વસ્તી જાળવવાના પ્રયાસોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ પુરસ્કાર અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • વિશ્વ હાથી દિવસ: દર વર્ષે 12 ઓગસ્ટે ઉજવાય છે.
  • સ્થળ: વિશાખાપટ્ટનમ, આંધ્રપ્રદેશ.
  • આયોજક મંત્રાલય: પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEFCC).
  • મુખ્ય હેતુ: એશિયાઈ હાથીઓના સંરક્ષણ અને રહેઠાણ સુધારણાને પ્રોત્સાહન.
  • પ્રોજેક્ટ એલિફન્ટ: ભારત સરકાર દ્વારા 1992માં શરૂ કરાયો હતો.
  • આઈયુસીએન (IUCN) સ્ટેટસ: એશિયાઈ હાથી 'એન્ડેન્જર્ડ' (Endangered) શ્રેણીમાં આવે છે.

2.વિશ્વ હાથી દિવસ (World Elephant Day)

• સમાચાર શું છે?

  દર વર્ષે 12 ઓગસ્ટે વિશ્વભરમાં 'વિશ્વ હાથી દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે, જેની શરૂઆત વર્ષ 2012માં થઈ હતી. વર્ષ 2026ની થીમ "Bringing the World Together to Help Elephants" રાખવામાં આવી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  હાથીઓના સંરક્ષણ, તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનની સુરક્ષા અને માનવ-હાથી સંઘર્ષ (Human-Elephant Conflict) ને ઘટાડવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે જાગરૂકતા ફેલાવવા માટે આ દિવસ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • તારીખ: 12 ઓગસ્ટ.
  • શરૂઆત: વર્ષ 2012.
  • 2026ની થીમ: "Bringing the World Together to Help Elephants".
  • પ્રોજેક્ટ એલિફન્ટ: ભારત સરકાર દ્વારા 1992માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
  • મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: હાથીઓનું સંરક્ષણ અને તેમના રહેઠાણનું રક્ષણ.

 રાષ્ટ્રીય બાબતો 

1.MMDR સુધારા વિધેયક, 2026 ને સંસદની મંજૂરી

• સમાચાર શું છે?

  સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા 13 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ખનિજ અને ખાણ (વિકાસ અને નિયમન) સુધારા વિધેયક, 2026 (MMDR Amendment Bill) પસાર કરવામાં આવ્યું. આ બિલ ખાણકામ ક્ષેત્રે રોકાણ વધારવા, પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા અને ક્રાંતિકારી/મહત્વના ખનિજોના ઉત્ખનનને વેગ આપવા માટે નિયમોમાં સુધારા કરે છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ભારતના આર્થિક વિકાસ અને ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન માટે લિથિયમ, કોબાલ્ટ અને રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સ જેવા મહત્વના ખનિજોનું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્ખનન અત્યંત જરૂરી છે. આ કાયદો વિદેશી નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • બિલનું નામ: Mines and Minerals (Development and Regulation) Amendment Bill, 2026.
  • મુખ્ય ફેરફાર: ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી અને ઓક્શન પ્રક્રિયાનું સુગમીકરણ.
  • મહત્વ: મહત્વપૂર્ણ (Critical) અને વ્યૂહાત્મક ખનિજો પર વિશેષ ધ્યાન.
  • નોડલ મંત્રાલય: ખાણ મંત્રાલય (Ministry of Mines).
  • આર્થિક અસર: ઈ-વ્હિકલ અને રિન્યુએબલ એનર્જી સેક્ટર માટે કાચો માલ ઉપલબ્ધ બનશે.

2.તમિલનાડુ દ્વારા ₹67,452 કરોડના રોકાણ માટે 97 MoUs પર હસ્તાક્ષર

• સમાચાર શું છે?

  તમિલનાડુ સરકારે 13 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ચેન્નાઈ ખાતે ₹67,452 કરોડના કુલ રોકાણ માટે 97 નવા સમજૂતી કરાર (MoUs) પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ રોકાણથી રાજ્યના ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટોમોબાઈલ, ટેક્સટાઈલ અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે હજારો નવી રોજગારીની તકો ઊભી થશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  તમિલનાડુ ભારતના ઉત્પાદન ક્ષેત્રનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આટલા મોટા પાયે રોકાણ મેળવવાથી રાજ્યની 1 ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા બનવાની દિશામાં મોટું પગલું સાબિત થશે અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ મળશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • કુલ રોકાણ: ₹67,452 કરોડ.
  • કરારોની સંખ્યા: 97 MoUs.
  • મુખ્ય ક્ષેત્રો: ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટોમોબાઈલ, રિન્યુએબલ એનર્જી અને મેન્યુફેક્ચરિંગ.
  • રાજ્યનું લક્ષ્ય: $1 ટ્રિલિયન ઇકોનોમી બનવું.
  • સ્થળ: ચેન્નાઈ, તમિલનાડુ.

3.ડિજિલોકર (DigiLocker) અને ઉમંગ (UMANG) એપના યુઝર્સમાં મોટો ઉછાળો

• સમાચાર શું છે?

  ડિજિટલ ઈન્ડિયા પ્રોગ્રામ હેઠળના ડિજિલોકરે 72 કરોડથી વધુ યુઝર્સનો આંકડો વટાવી લીધો છે, જ્યારે ઉમંગ (UMANG) એપ 11 કરોડથી વધુ યુઝર્સ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડા 31 જુલાઈ 2026 સુધીના ડેટા આધારે જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  આ સિદ્ધિ ભારતના ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને કાગળરહિત (Paperless) સરકારી સેવાઓના સફળ અમલીકરણને દર્શાવે છે, જેનાથી નાગરિકોને સરકારી દસ્તાવેજો અને સેવાઓ સરળતાથી મળી રહે છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • ડિજિલોકર યુઝર્સ: 72 કરોડથી વધુ.
  • ઉમંગ (UMANG) યુઝર્સ: 11 કરોડથી વધુ.
  • પહેલ: ડિજિટલ ઈન્ડિયા ફ્લેગશિપ કાર્યક્રમ.
  • સંચાલન મંત્રાલય: ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY).
  • ઉમંગનું પૂરું નામ: Unified Mobile Application for New-age Governance.

4.ગુજરાતમાં 'ગ્રામીણ જ્ઞાન સેતુ' એપ લોન્ચ

• સમાચાર શું છે?

  12 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય દિવસ નિમિત્તે ગુજરાતના ગાંધીનગર લોકસભા મતવિસ્તારની ગ્રામીણ લાઈબ્રેરીઓને ડિજિટલી જોડવા માટે 'ગ્રામીણ જ્ઞાન સેતુ' મોબાઈલ એપ્લિકેશન લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. આ એપ વિદ્યાર્થીઓ અને ગ્રામીણ વાચકોને પુસ્તકો અને શૈક્ષણિક સામગ્રી ડિજિટલી પૂરી પાડશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શિક્ષણ અને વાંચન સંસ્કૃતિને ડિજિટલ માધ્યમથી પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ રાજ્ય-સ્તરીય મોડેલ છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા ગ્રામીણ યુવાનો માટે આ એપ આશીર્વાદરૂપ બનશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • એપનું નામ: ગ્રામીણ જ્ઞાન સેતુ (Gramin Gyan Setu).
  • લોન્ચિંગ સ્થળ/વિસ્તાર: ગાંધીનગર લોકસભા વિસ્તાર, ગુજરાત.
  • લોન્ચ તારીખ: 12 ઓગસ્ટ 2026 (રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય દિવસ).
  • મુખ્ય હેતુ: ગ્રામીણ ગ્રંથાલયોનું ડિજિટાઈઝેશન.
  • લાભાર્થીઓ: ગ્રામીણ ક્ષેત્રના વિદ્યાર્થીઓ અને વાચકો.

5.કર્ણાટકે તમાકુ અને નિકોટિન યુક્ત ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ મૂક્યો

• સમાચાર શું છે?

  કર્ણાટક સરકારે ગુટખા, પાન મસાલા અને નિકોટિન યુક્ત તમામ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વેચાણ અને પરિવહન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રતિબંધ જાહેર આરોગ્યની સુરક્ષા અને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોને રોકવાના ઉદ્દેશ્યથી મૂકવામાં આવ્યો છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  તમાકુના સેવનથી થતા રોગો સામે લડવા માટે રાજ્ય સરકારનો આ એક કડક અને મહત્વપૂર્ણ કાનૂની નિર્ણય છે. અન્ય રાજ્યો માટે પણ જાહેર આરોગ્ય નીતિ ઘડવામાં આ નિર્ણય ઉદાહરણરૂપ બનશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • પ્રતિબંધ મૂકનાર રાજ્ય: કર્ણાટક.
  • પ્રતિબંધિત વસ્તુઓ: ગુટખા, પાન મસાલા અને નિકોટિન ઉત્પાદનો.
  • મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: જાહેર આરોગ્યમાં સુધારો અને કેન્સર નિવારણ.
  • કાયદાકીય આધાર: ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ (FSSAI) ના નિયમો હેઠળ.

6.તેલંગાણામાં ભારતીય સેના યુવા તાલીમ કેન્દ્રો સ્થાપશે

• સમાચાર શું છે?

  તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી એ. રેવંત રેડ્ડી અને સેનાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ વચ્ચેની બેઠક બાદ ભારતીય સેનાએ તેલંગાણાના તમામ જિલ્લા મથકો પર 'યુવા તાલીમ કેન્દ્રો' સ્થાપવા સંમતિ આપી છે. આ કેન્દ્રોમાં યુવાનોને સશસ્ત્ર દળોમાં જોડાવા માટે શારીરિક અને શૈક્ષણિક તાલીમ અપાશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  આ પહેલથી રાજ્યના યુવાનોમાં દેશસેવા અને શિસ્તની ભાવના કેળવાશે તેમજ લશ્કરમાં ભરતી થવા માંગતા ગ્રામીણ અને શહેરી યુવાનોને યોગ્ય માર્ગદર્શન અને તાલીમ મળશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • રાજ્ય: તેલંગાણા.
  • ભાગીદારી: ભારતીય સેના અને તેલંગાણા સરકાર.
  • કેન્દ્રોનું સ્થળ: તમામ જિલ્લા મથકો.
  • મુખ્ય હેતુ: યુવાનોને સેનામાં ભરતી માટે શારીરિક અને શૈક્ષણિક તાલીમ આપવી.

7.L&T ને ₹15,000 કરોડ સુધીનો AI ડેટા સેન્ટર ઓર્ડર મળ્યો

• સમાચાર શું છે?

  એન્જિનિયરિંગ દિગ્ગજ કંપની લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) ને 13 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ₹10,000 કરોડથી ₹15,000 કરોડના મૂલ્યનો આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ડેટા સેન્ટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપવાનો મેગા ઓર્ડર મળ્યો છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ભારતમાં AI ટેકનોલોજી અને હાઈ-પર્ફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ માટે ડેટા સેન્ટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે. દેશમાં ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવામાં આ પ્રોજેક્ટ મહત્વનો ભાગ ભજવશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • કંપની: Larsen & Toubro (L&T).
  • પ્રોજેક્ટ મૂલ્ય: ₹10,000 થી ₹15,000 કરોડ.
  • ક્ષેત્ર: AI ડેટા સેન્ટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર.
  • મહત્વ: ભારતમાં AI અને ક્લાઉડ ટેકનોલોજીનો વિકાસ.

8.રામનાથ કોવિંદની આત્મકથા લોન્ચ

• સમાચાર શું છે?

  ભારતના 14મા રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની આત્મકથા "Triumph of the Indian Republic: My Life, My Struggle" પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  આ પુસ્તક ભારતના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિના જીવન સંઘર્ષ, તેમના કાર્યકાળ અને ભારતીય ગણતંત્રના પ્રવાસનો મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ રજૂ કરે છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • પુસ્તકનું નામ: Triumph of the Indian Republic: My Life, My Struggle.
  • લેખક/વ્યક્તિત્વ: રામનાથ કોવિંદ (ભારતના 14મા રાષ્ટ્રપતિ).
  • વિમોચનકર્તા: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી.
  • કાર્યકાળ: રામનાથ કોવિંદે 2017 થી 2022 સુધી ભારતના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે સેવા આપી હતી.

9.કેરળ સ્ટેટ વાઈલ્ડલાઈફ બોર્ડમાં પ્રથમ વાર આદિવાસી પ્રતિનિધિઓ

• સમાચાર શું છે?

  કેરળ સરકારે રાજ્ય વન્યજીવ બોર્ડ (State Wildlife Board) માં પ્રથમ વખત બે આદિવાસી પ્રતિનિધિઓ—રમેન રાજા મન્નાન (મન્નાન સમુદાયના આદિવાસી રાજા) અને વિનોદ (ચોલનાઇકન સમુદાય)—ને સામેલ કર્યા છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  આદિવાસી સમુદાયોના પરંપરાગત જ્ઞાનનો ઉપયોગ વન સંચાલન અને વન્યજીવ સંરક્ષણમાં કરવા માટે આ એક ઐતિહાસિક અને સર્વસમાવેશી પગલું છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • રાજ્ય: કેરળ.
  • પ્રતિનિધિઓ: રમેન રાજા મન્નાન અને વિનોદ.
  • પહેલ/કાર્યક્રમ: ઓરુનરાવુ પ્રોગ્રામ (Orunaravu Program).
  • સંબંધિત ટાઈગર રિઝર્વ: પેરિયાર ટાઈગર રિઝર્વ (Periyar Tiger Reserve).

10.ભારતનો પ્રથમ 'બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન ફેસ્ટિવલ 2026'

• સમાચાર શું છે?

  લડાખના લેહ ખાતે ભારતના પ્રથમ 'Black-Necked Crane Festival 2026'નું આયોજન કરવામાં આવ્યું. બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન (કાળી ગરદન વાળો સારસ) એ લડાખનું રાજ્ય પક્ષી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  આ દુનિયાનું એકમાત્ર અલ્પાાઇન ક્રેન (Alpine Crane) છે. હિમાલયન નિવસનતંત્રની જાળવણી અને ઇકો-ટુરિઝમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ મહોત્સવ મહત્વનો છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • આયોજન સ્થળ: લેહ, લડાખ.
  • રાજ્ય પક્ષી: બ્લેક-નેક્ડ ક્રેન (લડાખનું State Bird).
  • મુખ્ય સંવર્ધન વિસ્તારો: ત્સો કાર (Tso Kar) અને હાન્લે (Hanle) વેટલેન્ડ.
  • વિશ્વમાં વસ્તી: આશરે 16,000.

11.ભારતીય નૌકાદળને મળ્યું નવું વેસલ 'શ્રુતિ'

• સમાચાર શું છે?

  ભારતીય નૌકાદળને તેનું બીજું નેક્સ્ટ જનરેશન ઓફશોર પેટ્રોલ વેસલ (NGOPV) 'શ્રુતિ' (Shruti) પ્રાપ્ત થયું છે, જેનું નિર્માણ ગાર્ડન રીચ શિપબિલ્ડર્સ એન્ડ એન્જિનિયર્સ (GRSE) દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ભારતના દરિયાઈ વિસ્તારની દેખરેખ અને દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા (Coastal Security) મજબૂત કરવામાં આ વેસલ અત્યંત મદદરૂપ થશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • વેસલનું નામ: શ્રુતિ (Shruti).
  • પ્રકાર: Next Generation Offshore Patrol Vessel (NGOPV).
  • ઉત્પાદક: Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE).
  • અન્ય વેસલ: સંઘમિત્રા અને સાંચી.

 આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતો 

1.ગોવામાં 8મી BRICS ઓશિયાનિક-પોલર સાયન્સ એન્ડ ટેક બેઠક શરૂ

• સમાચાર શું છે?

  12 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ગોવા ખાતે 'સમુદ્રી અને ધ્રુવીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી' (OPST) પર BRICS વર્કિંગ ગ્રુપની 8મી બેઠક શરૂ થઈ. આ બેઠકમાં BRICS દેશોના વૈજ્ઞાનિકો આબોહવા પરિવર્તન, ધ્રુવીય સંશોધન અને સમુદ્રી સંસાધનોના બહુલક્ષી ઉપયોગ પર ચર્ચા કરશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  BRICS દેશો વચ્ચે ધ્રુવીય વિસ્તારો (એન્ટાર્કટિકા અને આર્કટિક) તેમજ મહાસાગર સંશોધનમાં વૈજ્ઞાનિક સહયોગ વધારવા માટે આ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • ઇવેન્ટ: 8th BRICS Ocean and Polar Science & Technology Meeting.
  • સ્થળ: ગોવા, ભારત.
  • મુખ્ય વિષય: મહાસાગરીય અને ધ્રુવીય સંશોધનમાં BRICS દેશોનો સહયોગ.
  • યજમાન દેશ: ભારત.

2.ભારત અને મલેશિયા વચ્ચે 'ઉદાર શક્તિ 2026' યુદ્ધાભ્યાસ શરૂ

• સમાચાર શું છે?

  ભારતીય વાયુસેના (IAF) અને રોયલ મલેશિયન એરફોર્સ (RMAF) વચ્ચે 10 ઓગસ્ટ 2026થી 5-દિવસીય દ્વિપક્ષીય હવાઈ યુદ્ધાભ્યાસ 'ઉદાર શક્તિ 2026' (Exercise Udara Shakti 2026) નો પ્રારંભ થયો છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા, બંને દેશોની વાયુસેનાઓ વચ્ચે સુમેળ અને રણનીતિક ભાગીદારી મજબૂત કરવા માટે આ સંયુક્ત અભ્યાસ ખૂબ જ મહત્વ ધરાવે છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • યુદ્ધાભ્યાસનું નામ: Udara Shakti 2026.
  • ભાગીદાર દેશો: ભારત અને મલેશિયા (વાયુસેના).
  • પ્રકાર: દ્વિપક્ષીય હવાઈ અભ્યાસ (Bilateral Air Exercise).
  • મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: ઓપરેશનલ કોઓપરેશન અને રણનીતિક સંબંધો સુધારવા.

લેબનાને મૃત્યુદંડ (Death Penalty) નાબૂદ કર્યો

• સમાચાર શું છે?

  લેબનાનની 128 સભ્યોની સંસદે મૃત્યુદંડની સજા સમાપ્ત કરવાના કાયદાને મંજૂરી આપી છે. હવે તેના સ્થાને આજીવન કેદ (સખત મજૂરી સાથે) ની સજા આપવામાં આવશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  મૃત્યુદંડને કાનૂની રીતે નાબૂદ કરનારો લેબનાન અરબ જગત (Arab World) નો પ્રથમ દેશ બન્યો છે, જે માનવાધિકારોની દિશામાં મોટો ફેરફાર દર્શાવે છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • દેશ: લેહનાન (Lebanon).
  • મહત્વ: મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરનાર અરબ વર્લ્ડનો પ્રથમ દેશ.
  • રાજધાની: બેરૂત (Beirut).
  • રાષ્ટ્રપતિ: જોસેફ આઉન (Joseph Aoun).
  • પ્રધાનમંત્રી: નજીબ મિકાતી.

3.ચીન સાથે ટકરાયું 'ટાઈફૂન ડોલ્ફિન' (Typhoon Dolphin)

• સમાચાર શું છે?

  ઓગસ્ટ 2026માં ચીનના પૂર્વ ક્ષેત્રના ઝેજિયાંગ પ્રાંત સાથે શક્તિશાળી 'ટાઈફૂન ડોલ્ફિન' ટકરાયું હતું. આ એક ઉષ્ણકટિબંધીય ચક્રવાત (Tropical Cyclone) છે જે પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં સર્જાયું હતું.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  વર્ષ 2026માં ચીનના દરિયાકાંઠે ટકરાનારું આ પ્રથમ અતિ શક્તિશાળી ટાઈફૂન છે, જેનાથી તટીય વિસ્તારોમાં ભારે હોનારત સર્જાઈ છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • વાવાઝોડાનું નામ: ટાઈફૂન ડોલ્ફિન (Typhoon Dolphin).
  • પ્રભાવિત દેશ: ચીન (ઝેજિયાંગ પ્રાંત).
  • પ્રકાર: Tropical Cyclone.
  • ઉદ્ભવ ક્ષેત્ર: વેસ્ટર્ન પેસિફિક ઓશન (પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગર).

4.73મી મિસ વર્લ્ડ 2026 (Miss World 2026)

• સમાચાર શું છે?

  73મી મિસ વર્લ્ડ સ્પર્ધાનું આયોજન 9 ઓગસ્ટથી 5 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન વિયેતનામમાં થઈ રહ્યું છે. આ સ્પર્ધામાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનની નિકિતા પોરવાલ કરી રહી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  વિયેતનામ પ્રથમ વખત મિસ વર્લ્ડ સ્પર્ધાની યજમાની કરી રહ્યું છે. વૈશ્વિક મંચ પર ભારત તરફથી ફેમિના મિસ ઈન્ડિયા વર્લ્ડ 2024ની વિજેતા ભાગ લઈ રહી છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • આયોજન દેશ: વિયેતનામ.
  • ભારતીય પ્રતિનિધિ: નિકિતા પોરવાલ (ઉજ્જૈન, મધ્યપ્રદેશ).
  • મિસ વર્લ્ડની શરૂઆત: 1951 (લંડનમાં).
  • પ્રથમ મિસ વર્લ્ડ: કિકી હેકેન્સન (સ્વીડન, 1951).
  • 72મી મિસ વર્લ્ડ (2025): હૈદરાબાદ (ભારત) ખાતે આયોજિત - વિજેતા: ઓપલ સુચાતા ચુઆંગશ્રી (થાઈલેન્ડ).

સંરક્ષણ બાબતો 

1.ભારતીય સેના દ્વારા 60 ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ માટે ₹1 લાખ કરોડનું ટેન્ડર

• સમાચાર શું છે?

  ભારતના સંરક્ષણ મંત્રાલયે 12 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ભારતીય વાયુસેના માટે 60 મલ્ટીરોલ ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ (MTA) ખરીદવા ₹1 લાખ કરોડનું રિક્વેસ્ટ ફોર પ્રપોઝલ (RFP) ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે. આ વિમાનો જૂના થઈ ગયેલા વિમાનોનું સ્થાન લેશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ભારતીય વાયુસેનાની એરલિફ્ટ ક્ષમતા, સરહદી વિસ્તારોમાં સૈનિકો અને સરસામાનની ઝડપી અવરજવર માટે આ મેગા સંરક્ષણ સોદો અત્યંત નિર્ણાયક છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • ટેન્ડર મૂલ્ય: ₹1 લાખ કરોડ.
  • એરક્રાફ્ટ સંખ્યા: 60 મલ્ટીરોલ ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ (MTA).
  • ઉપયોગકર્તા: ભારતીય વાયુસેના (IAF).
  • મુખ્ય હેતુ: એરલિફ્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતામાં વધારો.

2.અગરતલા એરપોર્ટ પર ભારતીય સેના દ્વારા CISF Personnel ની તાલીમ

• સમાચાર શું છે?

  ભારતીય સેના દ્વારા ત્રિપુરાના અગરતલા સ્થિત મહારાજા બીર બિક્રમ એરપોર્ટ પર CISF (સેન્ટ્રલ ઈન્ડસ્ટ્રિયલ સિક્યુરિટી ફોર્સ) ના જવાનો માટે 14-દિવસીય વિશેષ તાલીમ કાર્યક્રમનું સફળતાપૂર્વક આયોજન કરવામાં આવ્યું.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  સંવેદનશીલ સરહદી રાજ્યોમાં એરપોર્ટ અને મહત્વપૂર્ણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સુરક્ષા પુરી પાડતી સંસ્થાઓ વચ્ચે તાલમેલ અને આતંકવાદ વિરોધી ક્ષમતા વધારવા માટે આ તાલીમ મહત્વની છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સ્થળ: મહારાજા બીર બિક્રમ એરપોર્ટ, અગરતલા (ત્રિપુરા).
  • સંસ્થાઓ: ભારતીય સેના અને CISF.
  • તાલીમનો સમયગાળો: 14 દિવસ.
  • હેતુ: એરપોર્ટ સુરક્ષા અને કટોકટી વ્યવસ્થાપનમાં સુધારો.

3.ભારતમાં મુખ્ય સંરક્ષણ ખરીદી મોડેલ્સ (DAP 2020)

• સમાચાર શું છે?

  ભારતમાં સશસ્ત્ર દળો માટે મૂડી ખરીદી (Capital Procurement) માટે 'સંરક્ષણ અધિગ્રહણ પ્રક્રિયા 2020' (DAP 2020) મુખ્ય નીતિગત માળખું છે, જેણે 2016 ના DPP નું સ્થાન લીધું છે. આ હેઠળ 'Buy (Indian-IDDM)' જેવી શ્રેણીઓ દ્વારા સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રાથમિકતા અપાય છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  સંરક્ષણ ક્ષેત્રે 'આત્મનિર્ભર ભારત' ના વિઝનને સાકાર કરવા અને સંરક્ષણ સાધનોની આયાત ઘટાડવા માટે DAP 2020 માળખું સમજવું અનિવાર્ય છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • નીતિ: Defence Acquisition Procedure (DAP) 2020.
  • પ્રાથમિકતા: Buy (Indian-Indigenously Designed, Developed and Manufactured).
  • નોડલ મંત્રાલય: સંરક્ષણ મંત્રાલય.
  • લક્ષ્ય: દેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન.

 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ 

1.IISc બેંગલુરુ દ્વારા 'SraVaani' ઓપન સોર્સ વોઈસ AI મોડેલ લોન્ચ

• સમાચાર શું છે?

  ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સ (IISc) બેંગલુરુની SPIRE લેબ દ્વારા 13 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ 'SraVaani' નામનું ઓપન-સોર્સ બહુભાષી સ્પીચ-રેકગ્નિશન (Voice AI) મોડેલ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. આ મોડેલ વિવિધ ભારતીય ભાષાઓની બોલીઓને ઓળખવામાં સક્ષમ છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ભારત જેવી બહુભાષીય સંસ્કૃતિ ધરાવતા દેશમાં પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ડિજિટલ સેવાઓ પહોંચાડવા અને AI ક્ષેત્રે દેશી સોલ્યુશન્સ વિકસાવવા માટે આ મોડેલ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • મોડેલનું નામ: SraVaani Voice AI.
  • વિકાસકર્તા: SPIRE લેબ, IISc બેંગલુરુ.
  • પ્રકાર: ઓપન-સોર્સ મલ્ટીલિંગ્યુઅલ સ્પીચ-રેકગ્નિશન મોડેલ.
  • ઉપયોગ: ભારતીય ભાષાઓમાં વોઈસ-ટુ-ટેક્સ્ટ અને ડિજિટલ આસિસ્ટન્ટ.

2.CSIR-IICT દ્વારા ડાયાબિટીક ફૂટ અલ્સર માટે વનસ્પતિ આધારિત દવા વિકસિત

• સમાચાર શું છે?

  CSIR-ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કેમિકલ ટેકનોલોજી (CSIR-IICT), હૈદરાબાદના વૈજ્ઞાનિકોએ ડાયાબિટીક ફૂટ અલ્સરની સારવાર માટે 'Gymnema' (મધુનાશિની/ગુડમાર) આધારિત વનસ્પતિ ફાઇટોફાર્માસ્યુટિકલ દવા વિકસાવી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં પગના ચાંદા (અલ્સર) રૂઝવવા ખૂબ મુશ્કેલ હોય છે. આ વનસ્પતિ આધારિત દવા સસ્તા અને આડઅસર મુક્ત ઈલાજ માટે ખૂબ જ આશાસ્પદ છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સંસ્થા: CSIR-IICT, હૈદરાબાદ.
  • દવાનો પ્રકાર: વનસ્પતિ આધારિત (Phytopharmaceutical).
  • મુખ્ય વનસ્પતિ: Gymnema (મધુનાશિની).
  • રોગ: ડાયાબિટીક ફૂટ અલ્સર (Diabetic Foot Ulcers).

3.IIT ગુવાહાટી દ્વારા CO₂ કેપ્ચર માટે ટુ-સ્ટેજ માઇક્રોઅલ્ગી ટેકનોલોજી

• સમાચાર શું છે?

  IIT ગુવાહાટીએ કાર્બન ડાયોક્સાઈડ (CO₂) ના કેપ્ચર, બાયોમાસ ઉત્પાદન અને જૈવ-ઊર્જા ઉત્પાદન માટે બે-તબક્કાની માઇક્રોઅલ્ગી (Microalgae) સંવર્ધન પ્રક્રિયા વિકસાવી છે. પ્રોફેસર કૌસ્તુભ મોહંતીના નેતૃત્વમાં આ સંશોધન થયું છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  આબોહવા પરિવર્તન સામે લડવા અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાંથી બહાર નીકળતા કાર્બન ઉત્સર્જનને ઘટાડીને તેમાંથી બાયોફ્યુઅલ બનાવવાની દિશામાં આ સફળતા ખુબ જ ઉપયોગી છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સંસ્થા: IIT ગુવાહાટી (મુખ્ય સંશોધક: પ્રો. કૌસ્તુભ મોહંતી).
  • ટેકનોલોજી: Two-Stage Microalgae Cultivation Process.
  • ઉદ્દેશ્ય: CO₂ કેપ્ચર અને બાયો-એનર્જી ઉત્પાદન.
  • પર્યાવરણીય મહત્વ: ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન ઘટાડવું.

4.NBA દ્વારા રાઈના જેનેટિક રિસોર્સિસમાંથી ₹15.52 કરોડ રિલિઝ કરાયા

• સમાચાર શું છે?

  નેશનલ બાયોડાઇવર્સિટી ઓથોરિટી (NBA) એ જૈવ વિવિધતા અધિનિયમ હેઠળ રાઈ (Mustard) ના જેનેટિક સંસાધનોમાંથી એક્સેસ એન્ડ બેનિફિટ શેરીંગ (ABS) વ્યવસ્થા હેઠળ ₹15.52 કરોડની રકમ રિલિઝ કરી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરનાર કંપનીઓ પાસેથી મળતા લાભો સ્થાનિક સમુદાયો અને બાયોડાઇવર્સિટી સંરક્ષણ માટે પુનઃવપરાય તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આ પગલું મહત્વનું છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સંસ્થા: National Biodiversity Authority (NBA).
  • રકમ: ₹15.52 કરોડ (ABS પ્રોસીડ્સ).
  • પાક: રાઈ (Mustard Genetic Resources).
  • કાયદો: Biological Diversity Act.

5.ભારતીય રેલવે દ્વારા ઇજ્જતનગર ડિવિઝનમાં Kavach 4.0 ને મંજૂરી

• સમાચાર શું છે?

  ભારતીય રેલવેએ ઉત્તર પૂર્વ રેલવેના ઇજ્જતનગર ડિવિઝનમાં 660 રૂટ કિલોમીટર પર એન્ટી-કોલિઝન ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ 'કવચ વર્ઝન 4.0' (Kavach 4.0) ના અમલીકરણને મંજૂરી આપી છે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ટ્રેન અકસ્માતો અટકાવવા અને સિગ્નલ ઓવરશૂટિંગ જેવી માનવ ભૂલો રોકવા માટે કવચ 4.0 સિસ્ટમ રેલવે સુરક્ષા વધારવામાં ક્રાંતિકારી સાબિત થશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સિસ્ટમ: Kavach 4.0 (Automatic Train Protection).
  • રેલવે ડિવિઝન: ઇજ્જતનગર ડિવિઝન (ઉત્તર પૂર્વ રેલવે).
  • કવરેજ: 660 રૂટ કિલોમીટર.
  • મુખ્ય કાર્ય: રેડ સિગ્નલ પર ટ્રેન બ્રેક આપમેળે લગાવી અકસ્માત રોકવો.

6.પર્સીડ મિટિઓર શાવર (Perseid Meteor Shower) ઉત્તરીય ગોળાર્ધમાં દેખાયો

• સમાચાર શું છે?

  ધૂમકેતુ 109P/Swift-Tuttle ના કચરામાંથી સર્જાતી વાર્ષિક ખગોળીય ઘટના 'પર્સીડ મિટિઓર શાવર' (ઉલ્કા વર્ષા) ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ઉત્તરીય ગોળાર્ધમાં તેની ટોચની સક્રિયતા પર જોવા મળી હતી.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  ખગોળશાસ્ત્રીઓ અને અવકાશ પ્રેમીઓ માટે ધૂમકેતુઓ અને સૌરમંડળના અવશેષોનો અભ્યાસ કરવા માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વાર્ષિક ખગોળીય ઘટના છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • ઘટના: Perseid Meteor Shower (ઉલ્કા વર્ષા).
  • સંબંધિત ધૂમકેતુ: Comet 109P/Swift-Tuttle.
  • દ્રશ્યતા ક્ષેત્ર: ઉત્તરીય ગોળાર્ધ (Northern Hemisphere).
  • પ્રકાર: વાર્ષિક ખગોળીય ઘટના.

7.સંક્ષિપ્ત વિજ્ઞાન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કન્સેપ્ટ્સ

• HPC અને GPUs ટેકનોલોજી:

  હાઈ-પર્ફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ (HPC) જટિલ વૈજ્ઞાનિક સમસ્યાઓ અને AI મોડેલ્સને પ્રોસેસ કરવા માટે પ્રોસેસિંગ પાવરનો ઉપયોગ કરે છે, જેમાં ગ્રાફિક્સ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ (GPUs) મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

• ભારતના મુખ્ય ડેટા સેન્ટર હબ:

  ક્લાઉડ એડોપ્શન અને ડેટા લોકલાઈઝેશનને કારણે મુંબઈ, ચેન્નાઈ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને દિલ્હી-NCR ભારતમાં મુખ્ય ડેટા સેન્ટર હબ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે.

• બાયોફ્યુઅલ અને બાયોમાસ રિકવરી:

  બાયોમાસમાંથી જૈવિક, રાસાયણિક અને થર્મોકેમિકલ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા રિન્યુએબલ બાયોએનર્જી અને જૈવબળતણ બનાવવાની પદ્ધતિઓ ભારતના ગ્રીન એનર્જી મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

• ધ્રુવીય અને સમુદ્રી સંશોધન સંસ્થાઓ:

  પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય (MoES) હેઠળની રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ (જેમ કે NCPOR, NIOT) ભારતની આર્કટિક, એન્ટાર્કટિકા અને હિંદ મહાસાગરમાં ઊંડા સમુદ્રી મિશનો (Deep Ocean Mission) નું નેતૃત્વ કરે છે.

8.AI-સંચાલિત સુપરકમ્પ્યુટર 'પરમ પ્રજ્ઞા' (Param Pragya)

• સમાચાર શું છે?

  પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા IIT દિલ્હીના સોનીપત કેમ્પસ ખાતે AI-આધારિત સુપરકમ્પ્યુટિંગ ફેસિલિટી 'પરમ પ્રજ્ઞા' (Param Pragya) નું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  હવામાન, આરોગ્ય, દવાની શોધ, સંરક્ષણ અને અવકાશ ક્ષેત્રે જટિલ ગણતરીઓ અને સુપરકમ્પ્યુટિંગ સંશોધનને વેગ આપવા માટે આ સિસ્ટમ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સુપરકમ્પ્યુટરનું નામ: પરમ પ્રજ્ઞા (Param Pragya).
  • સ્થળ: IIT દિલ્હી (સોનીપત કેમ્પસ).
  • વિમોચનકર્તા: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી.
  • મિશન: નેશનલ સુપરકમ્પ્યુટિંગ મિશન (NSM - શરૂઆત 2015).

 રમતગમત 

1.ઈરાની કપ 2025-26 (Irani Cup)

• સમાચાર શું છે?

  ઈરાની કપ 2025-26નું આયોજન 1 થી 5 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન શ્રીનગરના શેર-એ-કશ્મીર સ્ટેડિયમ ખાતે કરવામાં આવશે. આ મેચ જમ્મુ-કશ્મીર અને રેસ્ટ ઓફ ઈન્ડિયા (Rest of India) વચ્ચે રમાશે.

• આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?

  જમ્મુ-કશ્મીરે પ્રથમ વખત 2025-26ની રણજી ટ્રોફી જીતીને ઈતિહાસ રચ્યો હતો, જેના કારણે તેઓ પ્રથમ વખત ઈરાની કપમાં રમવા પાત્ર બન્યા છે.

• પરીક્ષા માટે ઉપયોગી:
  • સ્પર્ધા: ઈરાની કપ (ક્રિકેટ).
  • સ્થળ: શેર-એ-કશ્મીર સ્ટેડિયમ, શ્રીનગર.
  • ટીમો: જમ્મુ-કશ્મીર vs રેસ્ટ ઓફ ઈન્ડિયા.
  • શરૂઆત: 1959-60 (Z.R. ઈરાનીના નામ પરથી).
  • રણજી ટ્રોફી 2025-26 વિજેતા: જમ્મુ-કશ્મીર.