આંતરરાષ્ટ્રીય

FAO નો SOFIA 2026 અહેવાલ

• FAO દ્વારા State of World Fisheries and Aquaculture (SOFIA) 2026 અહેવાલ જાહેર કરવામાં આવ્યો.
• જલીય પ્રાણી ઉત્પાદન (Aquatic Animal Production): ચીન પ્રથમ ક્રમે અને ભારત બીજા ક્રમે છે.
• ઇનલેન્ડ કેપ્ચર ફિશરીઝ (નદીઓ અને તળાવોમાંથી માછલી પકડવી): આ ક્ષેત્રે ભારત વિશ્વમાં પ્રથમ સ્થાને છે.
• અહેવાલની થીમ: "Blue Transformation: Turning Vision into Impact"

મહત્વના તથ્યો (FAO):

• Establishment (સ્થાપના): 1945
• મુખ્ય મથક: રોમ, ઇટાલી
• સભ્ય દેશો: 194

રાષ્ટ્રીય

ભારતના સોલિસિટર જનરલની પુનઃનિમણૂક

• તુષાર મહેતાની ફરી 3 વર્ષ માટે ભારતના સોલિસિટર જનરલ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે.
• તેમનો નવો કાર્યકાળ 1 જુલાઈ 2026 થી શરૂ થશે.
• તેઓ સૌપ્રથમ ઓક્ટોબર 2018 માં આ પદ પર નિયુક્ત થયા હતા.
• સોલિસિટર જનરલ એ ભારત સરકારના બીજા સૌથી મોટા કાયદાકીય અધિકારી હોય છે.

મહત્વના તથ્યો:

• એટોર્ની જનરલ (Attorney General of India): ભારતના પ્રથમ સર્વોચ્ચ કાયદાકીય અધિકારી (અનુચ્છેદ 76).
• સોલિસિટર જનરલ (Solicitor General): કેન્દ્ર સરકારના બીજા સૌથી મોટા કાયદાકીય અધિકારી.

રાખીગઢી પુરાતત્વીય સ્થળ પર નવી શોધ

• હરિયાણાના હિસારમાં આવેલા રાખીગઢી ખાતેથી 8 કબરો મળી આવી છે.
• જેમાંથી 3 કબરોમાંથી આશરે 5000 વર્ષ જૂના માનવ કંકાલ (માનવ હાડપિંજર) પ્રાપ્ત થયા છે.
• આ કંકાલ વધુ અભ્યાસ અને સંશોધન માટે Anthropological Survey of India ને સોંપવામાં આવ્યા છે.
• રાખીગઢી એ હડપ્પીય સભ્યતાનું સૌથી મોટું જાણીતું પુરાતત્વીય સ્થળ છે.

મહત્વના તથ્યો:

• શોધકર્તા: ડૉ. સૂરજ ભાન (1963-64)
• રાજ્ય: હરિયાણા
• સભ્યતા: સિંધુ ખીણની સભ્યતા (હડપ્પા સંસ્કૃતિ)

ભારતની 28મી નવરત્ન કંપની

• Chennai Petroleum Corporation Limited (CPCL) ને 'નવરત્ન કંપની' નો દરજ્જો મળ્યો.
• આ પહેલાં તે 'મિનીરત્ન કેટેગરી-I' ની કંપની હતી.
• વર્ષ 2025-26 નું ટર્નઓવર: ₹59,400 કરોડ.

મહત્વના તથ્યો (CPCL):

• Establishment (સ્થાપના): 1965
• મુખ્ય મથક: ચેન્નાઈ, તમિલનાડુ

રમતગમત

ઇન્ડિયન એથ્લેટિક્સ એવોર્ડ્સ 2025 (Indian Athletics Awards 2025)

• બેસ્ટ મેલ એથ્લેટ ઓફ ધ યર: નીરજ ચોપરા
• બેસ્ટ ફીમેલ એથ્લેટ ઓફ ધ યર: પારુલ ચૌધરી
• નીરજ ચોપરાને દોહા ડાયમંડ લીગમાં 90.23 મીટર ભાલો ફેંકવા બદલ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.

લાઇફટાઇમ એચીવમેન્ટ એવોર્ડ (Lifetime Achievement Award)

• પી.ટી. ઉષા
• ગુરબચન સિંહ રંધાવા
• બહાદુર સિંહ ચૌહાણ
• અંજુ બોબી જ્યોર્જ

AFI (Athletics Federation of India):

• Establishment (સ્થાપના): 1946
• મુખ્ય મથક: નવી દિલ્હી
• અધ્યક્ષ: બહાદુર સિંહ સાગો

FIH હોકી વિમેન્સ નેશન્સ કપ 2025-26

• ભારતે ફાઇનલમાં ન્યુઝીલેન્ડને હરાવીને આ ટાઇટલ જીત્યું.
• આયોજન સ્થળ: ઓકલેન્ડ (ન્યુઝીલેન્ડ).
• આ જીત સાથે ભારતે FIH Pro League 2026-27 માટે ક્વોલિફાય કરી લીધું છે.
• આ ભારતનું બીજું ટાઇટલ છે.

મહત્વના તથ્યો:

• પ્લેયર ઓફ ધ ટુર્નામેન્ટ: એશ્લે સેસા (Ashley Sessa - USA)
• મહિલા ટીમની કેપ્ટન: સલીમા ટેટે
• પુરુષ ટીમની કેપ્ટન: હરમનપ્રીત સિંહ

વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી પ્રગતિ

ભારતનો પ્રથમ કોમર્શિયલ કોલ-ટુ-એમોનિયમ નાઇટ્રેટ પ્રોજેક્ટ

• લખનપુર (ઝારસુગુડા, ઓડિશા) ખાતે આ પ્રોજેક્ટનો શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો.
• કુલ ખર્ચ: ₹25,000 કરોડ
• વિકાસકર્તા: Bharat Coal Gasification & Chemical Limited
• આ પ્રોજેક્ટમાં Coal Gasification Technology (કોલસા ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજી) દ્વારા કોલસાને એમોનિયમ નાઇટ્રેટમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે.

મહત્વના તથ્યો:

• ઉત્પાદન ક્ષમતા: 2000 ટન પ્રતિ દિન
• લક્ષ્યાંક: વર્ષ 2030 સુધીમાં ભારતની એમોનિયમ નાઇટ્રેટની 35% માંગ સ્થાનિક સ્તરે પૂરી કરવી.

‘અભિજ્ઞાન’ (Abhigyan) મોબાઈલ એપ લોન્ચ

• કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવી.
• વિકાસકર્તા: NCRB (National Crime Records Bureau)
• આ એપની મદદથી પોલીસ અધિકારીઓ માત્ર 35 સેકન્ડમાં ફિંગરપ્રિન્ટ મેચ કરીને ગુનેગારની ઓળખ કરી શકશે.
• આ એપ સીધી NAFIS ડેટાબેઝ સાથે જોડાયેલી છે.

NCRB:

• Establishment (સ્થાપના): 1986
• મુખ્ય મથક: નવી દિલ્હી
• મંત્રાલય: ગૃહ મંત્રાલય (Ministry of Home Affairs)

 20 વનલાઈનર પ્રશ્નો, જવાબો  અને તેની સમજૂતી  નીચે આપેલ છે

1. તાજેતરમાં SOFIA 2026 અહેવાલ કોના દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો છે?

• જવાબ: FAO (ખાદ્ય અને કૃષિ સંગઠન) દ્વારા.
• સમજૂતી: SOFIA નું પૂરું નામ 'State of World Fisheries and Aquaculture' છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે મત્સ્યઉદ્યોગની સ્થિતિ દર્શાવે છે.

2. SOFIA 2026 ના અહેવાલ મુજબ 'જલીય પ્રાણી ઉત્પાદન' માં ભારત કયા સ્થાને છે?

• જવાબ: બીજા સ્થાને.
• સમજૂતી: આ વૈશ્વિક યાદીમાં ચીન પ્રથમ સ્થાને છે, જ્યારે ભારત બીજા ક્રમે સૌથી વધુ જલીય પ્રાણીઓનું ઉત્પાદન કરે છે.

3. નદીઓ અને તળાવોમાંથી માછલી પકડવા (Inland Capture Fisheries) માં કયો દેશ વિશ્વમાં પ્રથમ સ્થાને છે?

• જવાબ: ભારત.
• સમજૂતી: દરિયાઈ વિસ્તાર સિવાયના આંતરિક જળસ્ત્રોતો જેવા કે નદી, તળાવ અને નહેરોમાંથી માછલી પકડવાની બાબતમાં ભારત દુનિયામાં મોખરે છે.

4. FAO ના SOFIA 2026 અહેવાલની મુખ્ય થીમ શું રાખવામાં આવી છે?

• જવાબ: "Blue Transformation: Turning Vision into Impact".
• સમજૂતી: આ થીમ બ્લુ ઇકોનોમી એટલે કે જળ સંસાધનોના ટકાઉ વિકાસ અને તેના સકારાત્મક પ્રભાવ પર ભાર મૂકે છે.

5.  FAO (ખાદ્ય અને કૃષિ સંગઠન) નું મુખ્ય મથક ક્યાં આવેલું છે અને તેની સ્થાપના ક્યારે થઈ હતી?

• જવાબ: મુખ્ય મથક: રોમ (ઇટાલી), સ્થાપના: વર્ષ 1945 માં.
• સમજૂતી: આ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક વિશેષ સંસ્થા છે, જેમાં હાલમાં 194 સભ્ય દેશો સામેલ છે.

6. તાજેતરમાં ભારતના સોલિસિટર જનરલ તરીકે કોની પુનઃનિમણૂક કરવામાં આવી છે?

• જવાબ: તુષાર મહેતાની.
• સમજૂતી: કેન્દ્ર સરકારે તુષાર મહેતાને વધુ 3 વર્ષ માટે આ પદ સોંપ્યું છે, જે કાર્યકાળ 1 જુલાઈ 2026 થી અમલી બનશે. તેઓ સૌપ્રથમ ઓક્ટોબર 2018 માં સોલિસિટર જનરલ બન્યા હતા.

7.  ભારતના બંધારણના કયા અનુચ્છેદ હેઠળ એટોર્ની જનરલની નિમણૂક કરવામાં આવે છે?

• જવાબ: અનુચ્છેદ 76.
• સમજૂતી: એટોર્ની જનરલ એ ભારતના પ્રથમ સર્વોચ્ચ કાયદાકીય અધિકારી છે, જ્યારે સોલિસિટર જનરલ એ કેન્દ્ર સરકારના બીજા સૌથી મોટા કાયદાકીય અધિકારી છે.

8.  તાજેતરમાં ભારતની 28મી 'નવરત્ન કંપની' નો દરજ્જો કઈ જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીને મળ્યો છે?

• જવાબ: Chennai Petroleum Corporation Limited (CPCL) ને.
• સમજૂતી: આ કંપની પહેલા 'મિનીરત્ન કેટેગરી-I' માં સામેલ હતી. વર્ષ 2025-26 માં ₹59,400 કરોડનું ટર્નઓવર મેળવ્યા બાદ તેને આ નવો દરજ્જો મળ્યો છે.

9. નવરત્ન કંપની બનેલી CPCL નું મુખ્ય મથક ક્યાં આવેલું છે અને તેની સ્થાપના ક્યારે થઈ હતી?

• જવાબ: મુખ્ય મથક: ચેન્નાઈ (તમિલનાડુ), સ્થાપના: વર્ષ 1965 માં.
• સમજૂતી: CPCL એ ભારતીય પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રની એક અગ્રણી કંપની છે જે હવે વધુ નાણાકીય સ્વાયત્તતા ભોગવશે.

10. તાજેતરમાં ચર્ચામાં રહેલું 'રાખીગઢી' પુરાતત્વીય સ્થળ ભારતના કયા રાજ્યમાં આવેલું છે?

• જવાબ: હરિયાણા (હિસાર જિલ્લો).
• સમજૂતી: રાખીગઢી એ સિંધુ ખીણની સભ્યતા (હડપ્પા સંસ્કૃતિ) નું સૌથી મોટું જાણીતું ઐતિહાસિક સ્થળ છે.

11.  રાખીગઢી ખાતે તાજેતરમાં થયેલા ઉત્ખનનમાં શું મળી આવ્યું છે?

• જવાબ: 8 કબરો મળી આવી છે, જેમાંથી 3 કબરોમાં આશરે 5000 વર્ષ જૂના માનવ કંકાલ (હાડપિંજર) મળ્યા છે.
• સમજૂતી: આ પ્રાચીન માનવ કંકાલોને વૈજ્ઞાનિક ડીએનએ પ્રોફાઇલિંગ અને વધુ સંશોધન માટે 'Anthropological Survey of India' ને સોંપવામાં આવ્યા છે.

12.  રાખીગઢી પુરાતત્વીય સ્થળની શોધ સૌપ્રથમ કોણે અને ક્યારે કરી હતી?

• જવાબ: ડૉ. સૂરજ ભાન દ્વારા વર્ષ 1963-64 માં.
• સમજૂતી: ડૉ. સૂરજ ભાને હરિયાણાના આ વિસ્તારમાં સિંધુ ખીણની સભ્યતાના અવશેષો શોધી કાઢ્યા હતા.

13.  ઇન્ડિયન એથ્લેટિક્સ એવોર્ડ્સ 2025 માં 'બેસ્ટ મેલ એથ્લેટ ઓફ ધ યર' કોને જાહેર કરાયા છે?

• જવાબ: નીરજ ચોપરાને.
• સમજૂતી: નીરજ ચોપરાને દોહા ડાયમંડ લીગમાં 90.23 મીટરનો શાનદાર ભાલો ફેંકવાના રેકોર્ડ બદલ આ સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર મળ્યો છે.

14.  ઇન્ડિયન એથ્લેટિક્સ એવોર્ડ્સ 2025 માં 'બેસ્ટ ફીમેલ એથ્લેટ ઓફ ધ યર' કોણ બન્યું છે?

• જવાબ: પારુલ ચૌધરી.
• સમજૂતી: પારુલ ચૌધરી ભારતીય ટ્રેક એન્ડ ફિલ્ડ (દોડ) ક્ષેત્રે તેમના ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન માટે આ એવોર્ડના વિજેતા બન્યા છે.

15.  તાજેતરમાં કયા ખેલાડીઓને એથ્લેટિક્સ ક્ષેત્રે 'લાઇફટાઇમ એચીવમેન્ટ એવોર્ડ' આપવામાં આવ્યો છે?

• જવાબ: પી.ટી. ઉષા, ગુરબચન સિંહ રંધાવા, બહાદુર સિંહ ચૌહાણ અને અંજુ બોબી જ્યોર્જ.
• સમજૂતી: આ ચાર દિગ્ગજોને ભારતીય રમતગમત ક્ષેત્રે તેમના જીવનભરના અમૂલ્ય યોગદાન બદલ AFI દ્વારા સન્માનિત કરાયા છે.

16.  ભારતે ફાઇનલમાં કઈ ટીમને હરાવીને FIH હોકી વિમેન્સ નેશન્સ કપ 2025-26 નો ખિતાબ જીત્યો?

• જવાબ: ન્યુઝીલેન્ડને.
• સમજૂતી: આ ટુર્નામેન્ટ ન્યુઝીલેન્ડના ઓકલેન્ડમાં રમાઈ હતી, જ્યાં ભારતીય મહિલા હોકી ટીમે યજમાન ટીમને હરાવીને કારકિર્દીનું બીજું નેશન્સ કપ ટાઇટલ જીત્યું છે.

17.  વિમેન્સ નેશન્સ કપ જીત્યા બાદ ભારતીય મહિલા હોકી ટીમે કઈ પ્રતિષ્ઠિત લીગ માટે ક્વોલિફાય કર્યું છે?

• જવાબ: FIH Pro League 2026-27 માટે.
• સમજૂતી: આ જીત સાથે ભારત આગામી સીઝનની પ્રો લીગમાં દુનિયાની ટોચની ટીમો સામે રમવા માટે પાત્ર બન્યું છે. હાલમાં ભારતીય મહિલા હોકી ટીમની કેપ્ટન સલીમા ટેટે છે.

18.  ભારતનો પ્રથમ કોમર્શિયલ 'કોલ-ટુ-એમોનિયમ નાઇટ્રેટ પ્રોજેક્ટ' ક્યાં સ્થાપવામાં આવી રહ્યો છે?

• જવાબ: લખનપુર (ઝારસુગુડા, ઓડિશા) ખાતે.
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ Bharat Coal Gasification & Chemical Limited દ્વારા ₹25,000 કરોડના ખર્ચે બનાવવામાં આવી રહ્યો છે.

19. લખનપુર ખાતે બની રહેલા કોલ-ટુ-એમોનિયમ નાઇટ્રેટ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય લક્ષ્યાંક શું છે?

• જવાબ: વર્ષ 2030 સુધીમાં ભારતની એમોનિયમ નાઇટ્રેટની 35% માંગ સ્થાનિક સ્તરે પૂરી કરવી.
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટમાં કોલસા ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજી (Coal Gasification) નો ઉપયોગ કરીને રોજના 2000 ટન એમોનિયમ નાઇટ્રેટનું ઉત્પાદન કરવામાં આવશે.

20.  કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ દ્વારા લોન્ચ કરાયેલી ‘અભિજ્ઞાન’ (Abhigyan) એપ્લિકેશનનું મુખ્ય કાર્ય શું છે?

• જવાબ: માત્ર 35 સેકન્ડમાં ફિંગરપ્રિન્ટ મેચ કરીને ગુનેગારની ઓળખ કરવી.
• સમજૂતી: આ એપ્લિકેશન NCRB (National Crime Records Bureau) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે અને તે NAFIS ના રાષ્ટ્રીય ફિંગરપ્રિન્ટ ડેટાબેઝ સાથે સીધી જોડાયેલી છે.