આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતો 

૧. ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો 'શિપ રિસાઇકલિંગ દેશ' બન્યો

મહત્વના તથ્યો:

• અહેવાલ: UNCTAD ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫માં ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો Ship Recycling Nation બન્યો છે.
• વૃદ્ધિ અને ક્ષમતા: વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની હિસ્સેદારી વર્ષ ૨૦૨૪માં ૩૦.૧% હતી, જે વર્ષ ૨૦૨૫માં વધીને ૩૫.૪% થઈ ગઈ છે. ભારતે ૨.૯૯ મિલિયન ગ્રોસ ટન જહાજોનું પુનઃચક્રણ (Recycling) કર્યું છે.
• સિદ્ધિ: આ સાથે જ ભારતે પોતાનો Maritime India Vision 2030 નો લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત સમય કરતાં ૫ વર્ષ વહેલો પ્રાપ્ત કરી લીધો છે.
• મુખ્ય હબ: ગુજરાતનું અલંગ શિપ રિસાઇકલિંગ યાર્ડ દેશનું સૌથી મોટું રિસાઇકલિંગ હબ છે. આ ક્ષેત્રને કાયદાકીય પીઠબળ આપવા માટે દેશમાં Recycling of Ships Act, 2019 અમલમાં છે.

રાષ્ટ્રીય અને રાજ્યોના પ્રવાહો

૨. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 'ખીર ભવાની મેળો ૨૦૨૬' નો પ્રારંભ

મહત્વના તથ્યો:

• આયોજન: ૨૨ જૂન ૨૦૨૬ થી જમ્મુ-કાશ્મીરના ગાંદરબલ જિલ્લાના તુલમુલ્લા ખાતે આવેલા પ્રસિદ્ધ ખીર ભવાની મંદિર માં આ મેળાની શરૂઆત થઈ છે.
• ધાર્મિક મહત્વ: આ મેળો દર વર્ષે જ્યેષ્ઠ શુક્લ અષ્ટમી ના રોજ આયોજિત થાય છે, જ્યાં દેવી રાગન્યા ની પૂજા કરવામાં આવે છે. શ્રદ્ધાળુઓ માતાજીને દૂધ અને ચોખાની બનેલી ખીર અર્પણ કરે છે.

અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ 

૩. હરિયાણામાં જળ સંરક્ષણ માટે વર્લ્ડ બેંકની સહાય

 મહત્વના તથ્યો:

• પ્રોજેક્ટ: હરિયાણામાં જળ વ્યવસ્થાપન માટે 'જળ સુરક્ષિત હરિયાણા પ્રોજેક્ટ' મંજૂર કરવામાં આવ્યો છે.
• નાણાકીય સહાય: આ પ્રોજેક્ટ માટે વર્લ્ડ બેંકે ₹૪,૦૦૦ કરોડની લોન મંજૂર કરી છે. આ પ્રોજેક્ટની કુલ લાગત ₹૫,૭૧૪ કરોડ છે અને તેનો સમયગાળો ૨૦૨૬ થી ૨૦executable ૩૨ સુધીનો રહેશે.
• વિસ્તાર: આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ રાજ્યમાં ૧૫ ક્લસ્ટર વિકસાવવામાં આવશે, જે અંદાજે ૪૮.૯૪ લાખ એકર વિસ્તારને આવરી લેશે.

 વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી 

૪. ભારતનો પ્રથમ પ્રાઇવેટ સેક્ટર હાઇબ્રિડ 2G ઇથેનોલ પ્રોજેક્ટ

 મહત્વના તથ્યો:

• સ્થળ: આ પ્રોજેક્ટ ઉત્તર પ્રદેશના ધનૌરા ખાતે સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
• મંજૂરી અને સહાય: કેન્દ્ર સરકારની PM JI-VAN યોજના હેઠળ તેને મંજૂરી મળી છે, જેના માટે ₹૧૧૦ કરોડની નાણાકીય સહાય સ્વીકારવામાં આવી છે.
• ક્ષમતા: આ પ્લાન્ટની ક્ષમતા દૈનિક ૯૧ કિલોલીટર (KL) ની રહેશે, જેમાં કૃષિ કચરા (શેરડીના કૂચા, પરાળી વગેરે) માંથી 2G ઇથેનોલ બનાવી કચરાને સ્વચ્છ ઇંધણમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે.

 રમતજગત 

૫. સેકન્ડ એશિયન રિલે ચેમ્પિયનશિપ ૨૦૨૬ અને મેસીનો નવો રેકોર્ડ

મહત્વના તથ્યો:

• એશિયન રિલે ચેમ્પિયનશિપ (ચીન):
  • મહિલા ૪×૧૦૦ મીટર રિલે: ભારતીય મહિલા ટીમે ૪૩.८૫ સેકન્ડના સમય સાથે ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો. આ રેસમાં ચીનને સિલ્વર અને થાઈલેન્ડને બ્રોન્ઝ મેડલ મળ્યો.
  • મિક્સ રિલે: ભારતે ૪×૪૦૦ મીટર રિલેમાં સિલ્વર અને ૪×૧૦૦ મીટર રિલેમાં બ્રોન્ઝ મેડલ મેળવ્યો. (આગામી સંસ્કરણ ૨૦૨૭: ચંડીગઢ).
• લિઓનલ મેસીનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ:
  • અર્જેન્ટીનાના ફૂટબોલર લિઓનલ મેસીએ FIFA વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ ૧૮ ગોલ કરવાનો નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે.
  • તેઓ વિશ્વના એવા પ્રથમ khેલાડી બન્યા છે જે પોતાનો ૬ઠ્ઠો ફિફા વર્લ્ડ કપ રમી રહ્યા છે. તેમને રેકોર્ડ ૮ વખત Ballon d'Or એવોર્ડ મળી ચૂક્યો છે.

 પુરસ્કારો અને બહુમાન 

૬. સ્કોટલેન્ડમાં મહર્ષિ સુશ્રુતની પ્રતિમાનું અનાવરણ

મહત્વના તથ્યો:

• સ્થળ: સ્કોટલેન્ડના એડિનબર્ગ ખાતે આવેલી પ્રતિષ્ઠિત સંस्था 'રોયલ કોલેજ ઓફ સર્જન્સ ઓફ એડિનબર્ગ' માં મહર્ષિ સુશ્રુતની ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ના રોજ કાંસાની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે.
• વિશેષતા: ૯૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતી આ પ્રતિમા ભારતના મહાન ચિકિત્સક સુશ્રુતની સ્મૃતિમાં મુકાઈ છે, જેમને વૈશ્વિક સ્તરે “Father of Surgery” (સર્જરીના પિતા) માનવામાં આવે છે. તેમણે 'સુશ્રુત સંહિતા' ગ્રંથની રચના કરી હતી.

 પર્યાવરણ અને વિવિધ 

૭. વિશ્વનું સૌથી ઉંમરલાયક જીવિત પ્રાણી: ‘જોનાથન’ કચબો

મહત્વના તથ્યો:

• વૈશ્વિક સન્માન: 'જોનાથન' નામના કચબાને Guinness World Records Icon જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
• પૃષ્ઠભૂમિ: આ કચબો સેશેલ્સ જાયન્ટ ટોર્ટઇઝ પ્રજાતિનો છે. તેની ઉંમર ૧૯૪ વર્ષ (જન્મ વર્ષ: ૧૮३૨) છે અને તે હાલ 'સેન્ટ હેલેના ટાપુ' પર રહે છે. તેની લાંબી ઉંમરનું રહસ્ય ઓછી ઊર્જાનો વપરાશ અને મજબૂત DNA રિપેર સિસ્ટમ છે.

 સરકારી યોજનાઓ અને નિર્ણયો 

૮. મધ્ય પ્રદેશની ‘ખુરાસાની આમલી’ અને 'ઇંદોરી માલવી બટાકા' ને GI ટેગ

મહત્વના તથ્યો:

• ખાસિયત: મધ્ય પ્રદેશના માંડુ (ધાર જિલ્લો) ની પ્રખ્યાત 'ખુરાસાની આમલી' ને ભૌગોલિક સંકેત (GI Tag) આપવામાં આવ્યો છે.
• વૃક્ષની વિશેષતા: આ આમલી બાઓબાબ (Baobab) વૃક્ષ પર ઉગે છે, જે મૂળ આફ્રિકાનું વૃક્ષ છે અને તેને "Upside-down Tree" (ઊંધું વૃક્ષ) પણ કહેવામાં આવે છે. તે વિટામિન-C અને એન્ટીઑકિસડન્ટનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.
• અન્ય ટેગ: આ સાથે મધ્ય પ્રદેશના 'ઇંદોરી માલવી બટાકા' ને પણ GI ટેગ મળ્યો છે, જેનો ઉપયોગ ચિપ્સ અને ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ બનાવવા માટે વધુ થાય છે.

મહત્વના દિવસો 

મહત્વના દિવસો:

• દર વર્ષે ૨૩ જૂન ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક દિવસ ઉજવાય છે (IOC સ્થાપના: ૨૩ જૂન ૧૮૯૪).
• વર્ષ ૨૦૨૬ ની થીમ: “You Can Do This, Let's Move” છે.
• પ્રથમ સમર ઓલિમ્પિક વર્ષ ૧૮૯૬માં એથેન્સ (ગ્રીસ) ખાતે યોજાયો હતો.