Q1. UNCTAD ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ વર્ષ ૨૦૨૫માં વિશ્વનો સૌથી મોટો 'શિપ રિસાઇકલિંગ દેશ' કયો બન્યો છે?

• જવાબ: ભારત
• સમજૂતી: વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ભાગીદારી વર્ષ ૨૦૨૪ માં ૩૦.૧% હતી, જે વર્ષ ૨૦૨૫ માં વધીને ૩૫.૪% થઈ ગઈ છે. ભારતે ૨.૯૯ મિલિયન ગ્રોસ ટન જહાજોનું રિસાઇકલિંગ કરીને આ સ્થાન મેળવ્યું છે.

Q2. ભારતે કયા વિઝન હેઠળ નિર્ધારિત સમય કરતાં ૫ વર્ષ વહેલો પોતાનો શિપ રિસાઇકલિંગ લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કરી લીધો છે?

• જવાબ: Maritime India Vision 2030
• સમજૂતી: ભારતે આ પ્રોજેક્ટના લક્ષ્યાંકોને ૨૦૩૦ પહેલાં, એટલે કે વર્ષ ૨૦૨૫ માં જ હાસિલ કરી લીધા છે, જે ભારતની વધતી દરિયાઈ ક્ષમતા દર્શાવે છે.

Q3. ભારતનું અને વિશ્વનું સૌથી મોટું શિપ રિસાઇકલિંગ યાર્ડ ક્યાં આવેલું છે અને તેના માટે કયો કાયદો અમલમાં છે?

• જવાબ: અલંગ (ગુજરાત) અને 'Recycling of Ships Act, 2019'
• સમજૂતી: ગુજરાતના ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલું અલંગ યાર્ડ વૈશ્વિક સ્તરે જહાજો ભાંગવા માટે પ્રખ્યાત છે. આ ઉદ્યોગને નિયમન અને પર્યાવરણીય સુરક્ષા આપવા માટે ૨૦૧૯ નો કાયદો કાર્યરત છે.

Q4. જૂન ૨૦૨૬ માં કયા પ્રસિદ્ધ મંદિરમાં 'ખીર ભવાની મેળો ૨૦૨૬' નો પ્રારંભ થયો છે?

• જવાબ: ખીર ભવાની મંદિર, ગાંદરબલ (જમ્મુ-કાશ્મીર)
• સમજૂતી: જમ્મુ-કાશ્મીરના તુલમુલ્લા ગામમાં આવેલા આ મંદિરે ૨૨ જૂન ૨૦૨૬ થી વાર્ષિક મેળાની શરૂઆત થઈ છે, જે કાશ્મીરી પંડિતો અને સ્થાનિકો માટે અત્યંત પવિત્ર મનાય છે.

Q5. ખીર ભવાની મેળો દર વર્ષે કઈ તિથિએ યોજાય છે અને ત્યાં કયા દેવીની પૂજા થાય છે?

• જવાબ: જ્યેષ્ઠ શુક્લ અષ્ટમી અને દેવી રાગન્યા
• સમજૂતી: આ પરંપરાગત મેળામાં શ્રદ્ધાળુઓ દેવી રાગન્યાને દૂધ અને ચોખામાંથી બનેલી ખીર અર્પણ કરે છે, જેના પરથી આ મંદિરનું નામ 'ખીર ભવાની' પડ્યું છે.

Q6. હરિયાણામાં જળ વ્યવસ્થાપન માટે કયા પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી છે?

• જવાબ: 'જળ સુરક્ષિત હરિયાણા પ્રોજેક્ટ'
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં પાણીની અછત દૂર કરવાનો અને ભૂગર્ભ જળ સંરક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

Q7. 'જળ સુરક્ષિત હરિયાણા પ્રોજેક્ટ' માટે કઈ વૈશ્વિક સંстаяએ લોન મંજૂર કરી છે અને તેનો સમયગાળો શું છે?

• જવાબ: વર્લ્ડ બેંક (₹૪,૦૦૦ કરોડની લોન) અને સમયગાળો: ૨૦૨૬ થી ૨૦૩૨
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટની કુલ લાગત ₹૫,૭૧૪ કરોડ છે, જેમાં ₹૪,૦૦૦ કરોડ વર્લ્ડ બેંક આપશે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ રાજ્યના ૪૮.૯૪ લાખ એકર વિસ્તારને આવરી લેતા ૧૫ ક્લસ્ટર વિકસાવાશે.

Q8. તાજેતરમાં મધ્ય પ્રદેશના કયા વિસ્તારની 'ખુરાસાની આમલી' ને ભૌગોલિક સંકેત (GI Tag) મળ્યો છે?

• જવાબ: માંડુ (ધાર જિલ્લો)
• સમજૂતી: માંડુની પ્રખ્યાત 'ખુરાસાની આમલી' સ્વાદ અને ઔષધીય ગુણો માટે જાણીતી છે, જેને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ આપવા માટે GI ટેગ અપાયો છે.

Q9. ખુરાસાની આમલી કયા વિશિષ્ટ વૃક્ષ પર ઉગે છે અને તેની વિશેષતા શું છે?

• જવાબ: બાઓબાબ (Baobab) વૃક્ષ, જેને "Upside-down Tree" (ઊંધું વૃક્ષ) પણ કહેવાય છે.
• સમજૂતી: આ વૃક્ષ મૂળ આફ્રિકાનું છે. તેના દેખાવના કારણે તેને ઊંધું વૃક્ષ કહે છે અને તેની આમલી વિટામિન-C તથા એન્ટીઑકિસડન્ટનો ઉત્તમ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે.

Q10. ખુરાસાની આમલી સાથે મધ્ય પ્રદેશના અન્ય કયા કૃષિ ઉત્પાદનને GI ટેગ એનાયત કરાયો છે?

• જવાબ: ઇંદોરી માલવી બટાકા
• સમજૂતી: આ બટાકા તેની ખાસ ગુણવત્તા માટે પ્રખ્યાત છે. બજારમાં ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ અને બટાકાની ચિપ્સ બનાવવા માટે આ પ્રજાતિનો મોટાપાયે ઉપયોગ થાય છે.

Q11. ભારતનો પ્રથમ પ્રાઇવેટ સેક્ટર હાઇબ્રિડ 2G ઇથેનોલ પ્રોજેક્ટ ક્યાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે?

• જવાબ: ધનૌરા (ઉત્તર પ્રદેશ)
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા સંચાલિત ભારતનો પ્રથમ એવો પ્રાપ્ત પ્લાન્ટ હશે જે કૃષિ કચરામાંથી બાયો-ઇંધણ (ઇથેનોલ) નું ઉત્પાદન કરશે.

Q12. ધનૌરા ખાતે આકાર પામનાર 2G ઇથેનોલ પ્રોજેક્ટને કેન્દ્ર સરકારની કઈ યોજના હેઠળ નાણાકીય સહાય મળી છે?

• જવાબ: PM JI-VAN યોજના (₹૧૧૦ કરોડની સહાય)
• સમજૂતી: પ્રધાનમંત્રી જીવન (JI-VAN) યોજનાનો હેતુ કોમર્શિયલ પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન આપીને દેશમાં બાયો-ઇથેનોલના મિશ્રણને વધારવાનો છે. આ પ્લાન્ટની ક્ષમતા દૈનિક ૯૧ કિલોલીટર (KL) ની રહેશે.

 

Q13. તાજેતરમાં કયા કચબાને 'Guinness World Records Icon' જાહેર કરવામાં આવ્યો છે?

• જવાબ: ‘જોનાથન’ (Jonathan)
• સમજૂતી: જોનાથન વિશ્વનું સૌથી ઉંમરલાયક જીવિત જમીની પ્રાણી છે, જેની સત્તાવાર નોંધ ગિનીસ બુક દ્વારા લેવામાં આવી છે.

Q14. વિશ્વના સૌથી વયસ્ક જીવિત પ્રાણી 'જોનાથન' કચબાની ઉંમર કેટલી છે અને તે ક્યાં રહે છે?

• જવાબ: ૧૯૪ વર્ષ (જન્મ વર્ષ: ૧૮૩૨) અને તે 'સેન્ટ હેલેના ટાપુ' પર રહે છે.
• સમજૂતી: આ કચબો 'સેશેલ્સ જાયન્ટ ટોર્ટઇઝ' પ્રજાતિનો છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે તેની લાંબી ઉંમર પાછળ તેની મજબૂત DNA રિપેર સિસ્ટમ અને ઓછી ઊર્જા વપરાશની ક્ષમતા જવાબદાર છે.

Q15. ચીનના શાઓક્સિંગ ખાતે યોજાયેલી 'સેકન્ડ એશિયન રિલે ચેમ્પિયનશિપ ૨૦૨૬' માં ભારતીય મહિલા ટીમે ૪×૧૦૦ મીટર રિલેમાં કયો મેડલ જીત્યો?

• જવાબ: ગોલ્ડ મેડલ (સ્વર્ણ પદક)
• સમજૂતી: ભારતીય મહિલા ટીમે ૪૩.૮૫ સેકન્ડનો શાનદાર સમય નોંધીને પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું. આ રેસમાં ચીનને સિલ્વર અને થાઈલેન્ડને બ્રોન્ઝ મેડલ મળ્યો હતો.

Q16. ત્રીજી એશિયન રિલે ચેમ્પિયનશિપ (વર્ષ ૨૦૨૭) નું આયોજન ક્યાં કરવામાં આવશે?

• જવાબ: ચંડીગઢ (ભારત)
• સમજૂતી: વર્ષ ૨૦૨૬ ની સફળતા બાદ, એશિયન એથ્લેટિક્સ એસોસિએશને વર્ષ ૨૦૨૭ ના આગામી સંસ્કરણની યજમાની ભારત દેશના ચંડીગઢ શહેરને સોંપી છે.

Q17. ફૂટબોલર લિઓનલ મેસીએ FIFA વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ કેટલા ગોલ કરવાનો નવો વર્લ્ડ રેકોર્ડ બનાવ્યો છે?

• જવાબ: ૧૮ ગોલ
• સમજૂતી: આર્જેન્ટિનાના સુપ્રસિદ્ધ ખેલાડી મેસીએ ઓસ્ટ્રેલિયા સામે ૨ ગોલ કરીને વર્લ્ડ કપ ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ ગોલ કરવાનો રેકોર્ડ પોતાના નામે કર્યો છે. તે ૬ વર્લ્ડ કપ રમનાર વિશ્વના પ્રથમ ખેલાડી પણ બન્યા છે.

Q18. સ્કોટલેન્ડની 'રોયલ કોલેજ ઓફ સર્જન્સ ઓફ એડિનબર્ગ' માં જૂન ૨૦૨૬ માં કયા ભારતીય મહાન ચિકિત્સકની કાંસાની પ્રતિમાનું અનાવરણ કરાયું છે?

• જવાબ: મહર્ષિ સુશ્રુત
• સમજૂતી: ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ આ સંસ્થામાં ૯૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતી પ્રતિમા મુકાઈ છે. મહર્ષિ સુશ્રુતને વૈશ્વિક સ્તરે "Father of Surgery" (સર્જરીના પિતા) માનવામાં આવે છે, જેમણે પ્રાચીન કાળમાં 'સુશ્રુત સંહિતા' ની રચના કરી હતી.

Q19. દર વર્ષે 'આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક દિવસ' ક્યારે ઉજવાય છે અને વર્ષ ૨૦૨૬ ની થીમ શું છે?

• જવાબ: ૨૩ જૂન અને થીમ: “You Can Do This, Let's Move”
• સમજૂતી: ૨૩ જૂન ૧૮૯૪ ના રોજ 'આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિ' (IOC) ની સ્થાપના થઈ હોવાથી આ દિવસ ઉજવાય છે. પ્રથમ આધુનિક સમર ઓલિમ્પિક વર્ષ ૧૮૯૬ માં એથેન્સ (ગ્રીસ) ખાતે રમાયો હતો.

Q20. સેકન્ડ એશિયન રિલે ચેમ્પિયનશિપ ૨૦૨૬ માં ભારતે મિક્સ ૪×૪૦૦ મીટર અને મિક્સ ૪×૧૦૦ મીટરમાં ક્રમશઃ કયા મેડલ મેળવ્યા?

• જવાબ: સિલ્વર મેડલ (૪×૪૦૦ મીટર) અને બ્રોન્ઝ મેડલ (૪×૧૦૦ મીટર)
• સમજૂતી: ભારતે આ આખી ચેમ્પિયનશિપમાં શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું, જેમાં મહિલા ટીમના ગોલ્ડ મેડલ ઉપરાંત મિક્સ ટીમે એક સિલ્વર અને એક બ્રોન્ઝ મેડલ દેશને અપાવ્યો છે.