Q1. 'QS World Future Skills Index 2027' માં ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે કયો ક્રમ પ્રાપ્ત થયો છે?

• જવાબ : ૧૩મું સ્થાન.
• સમજૂતી: આ ઇન્ડેક્સ Quacquarelli Symonds (QS) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. આ સૂચકાંકમાં ટોપ-૧૫ દેશોમાં સ્થાન મેળવનારો ભારત દક્ષિણ એશિયાનો એકમાત્ર દેશ છે.

Q2. 'QS World Future Skills Index 2027' ની 'Future of Work' શ્રેણીમાં ભારત કયા સ્થાને રહ્યું છે?

• જવાબ: ૫મા ક્રમે.
• સમજૂતી: આ ઈન્ડેક્સમાં એકંદર રેન્કિંગમાં ભારત ૧૩મા ક્રમે છે, પરંતુ કાર્યક્ષેત્રની બદલાતી તકનીકો અને કૌશલ્યોને આધારે મૂલવવામાં આવતી વિશિષ્ટ 'Future of Work' કેટેગરીમાં ભારત વિશ્વમાં ટોચના પાંચ દેશોમાં સામેલ છે.

Q3. 'World's 20 Best Cities for Art and Culture 2026' ની યાદીમાં સ્થાન મેળવનાર એકમાત્ર ભારતીય શહેર કયું છે?

• જવાબ: જયપુર (રાજસ્થાન).
• સમજૂતી: કલા અને સંસ્કૃતિ માટેના વિશ્વના શ્રેષ્ઠ ૨૦ શહેરોની યાદીમાં જયપુરને વૈશ્વિક સ્તરે ૧૮મું સ્થાન મળ્યું છે. જયપુરને તેની સમૃદ્ધ ઐતિહાસિક વિરાસત, હવામહલ, સિટી પેલેસ અને મ્યુઝિયમોના લીધે આ યાદીમાં સ્થાન મળ્યું છે. આ યાદીમાં લંડન પ્રથમ, પેરિસ બીજા અને ન્યૂયોર્ક ત્રીજા સ્થાને છે.

Q4. તાજેતરમાં કયું રાજ્ય 'ULLAS' યોજના અંતર્ગત દેશનું છઠ્ઠું પૂર્ણ साક્ષર રાજ્ય બન્યું છે?

• જવાબ: ઉત્તરાખંડ.
• સમજૂતી: 'ULLAS - Nav Bharat Saksharta Karyakram' હેઠળ ઉત્તરાખંડને પૂર્ણ साક્ષર રાજ્ય જાહેર કરાયું છે, જ્યાં રાજ્યનો સાક્ષરતા દર ૯૮.૭% નોંધાયો છે. જો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (UTs) ને પણ સાથે ગણવામાં આવે તો ભારતભરમાં તેનો ક્રમ ૮મો થાય છે.

Q5. કેન્દ્ર સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી 'ઉલ્લાસ' (ULLAS) યોજનાનો મુખ્ય હેતુ શું છે?

• જવાબ૧૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના નિરક્ષર વ્યક્તિઓને સાક્ષર બનાવવાનો.
• સમજૂતી: ઉલ્લાસ (ULLAS) યોજના વર્ષ ૨૦૨૨ માં શિક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમાજમાં મૂળભૂત સાક્ષરતા અને અંકજ્ઞાનથી વંચિત રહી ગયેલા ૧૫ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના નાગરિકોને અક્ષરજ્ઞાન આપવાનો છે.

Q6. તાજેતરમાં લોન્ચ થયેલી 'દિશા 2.0' (DISHA 2.0) યોજના કયા મંત્રાલય અંતર્ગત કાર્ય કરે છે?

• જવાબ: કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલય.
• સમજૂતી: કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે 'દિશા ૨.૦' યોજનાનો શુભારંભ કરાવ્યો છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશની ન્યાય વ્યવસ્થાને વધુ સરળ, સુલભ અને પારદર્શક બનાવવાનો તેમજ ડિજિટલ ન્યાયિક સેવાઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

Q7. 'દિશા 2.0' (DISHA 2.0) યોજનાનો કુલ સમયગાળો અને નાણાકીય બજેટ કેટલું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે?

• જવાબ સમયગાળો: ૫ વર્ષ (૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ થી ૩૧ માર્ચ ૨૦૩૧) અને બજેટ: ₹૨૫૫ કરોડ.
• સમજૂતી: આ યોજના આગામી પાંચ વર્ષ માટે દેશભરમાં અદાલતોના ડિજિટાઈઝેશન એટલે કે 'ઈ-કોર્ટ્સ' (e-Courts) ના પ્રોજેક્ટને વધુ મજબૂત કરવા માટે આટલા બજેટ સાથે અમલમાં મૂકવામાં આવી છે.

Q8. ભારતનો પ્રથમ '3D પ્રિન્ટેડ આર્ટિફિશિયલ રીફ પ્રોજેક્ટ' ક્યાં લોન્ચ કરવામાં આવ્યો છે?

• જવાબ રામનાથપુરમ, તમિલનાડુ.
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ IIT મદ્રાસ અને અન્ય તકનીકી સંસ્થાઓના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવ્યો છે. આ કૃત્રિમ દરિયાઈ ખડકો (Reef) ના નિર્માણમાં પર્યાવરણની જાળવણી માટે ક્યાંય પણ લોખંડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી.

Q9. તમિલનાડુમાં શરૂ કરાયેલા પ્રથમ 3D પ્રિન્ટેડ આર્ટિફિશિયલ રીફ પ્રોજેક્ટના એક મોડ્યુલનું વજન કેટલું છે અને તે કઈ યોજના હેઠળ કાર્યરત છે?

• જવાબ: વજન: આશરે ૧ ટન; 'પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના' (PMMSY) હેઠળ.
• સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમુદ્રી આવાસ પુનઃસ્થાપના (Marine Habitat Restoration) કરવાનો અને મત્સ્ય ભંડાર (Fish Stock) માં વધારો કરવાનો છે, જેથી માછીમારોની આજીવિકા સુધરી શકે.

Q10. ભારતીય તટરક્ષક દળ (Indian Coast Guard) માં તાજેતરમાં સામેલ કરાયેલા પ્રથમ સ્વદેશી હોવરક્રાફ્ટનું નામ શું છે?

• જવાબ H-561.
• સમજૂતી: આ હોવરક્રાફ્ટને તકનીકી ભાષામાં 'Air Cushion Vehicle' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તે પાણી અને જમીન બંને સપાટી પર સરળતાથી ગતિ કરી શકે છે.

Q11. સ્વદેશી હોવરક્રાફ્ટ H-561 નું નિર્માણ કયા શિપયાર્ડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે?

• જવાબ ચૌગુલે શિપયાર્ડ, ગોવા.
• સમજૂતી: આ હોવરક્રાફ્ટ પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ આશરે ₹૩૮૭ કરોડ છે. તે મહત્તમ ૪૫ નોટ્સની ઝડપ ધરાવે છે, સતત ૯ કલાક સુધી કાર્ય કરી શકે છે અને ૪૨ કર્મચારીઓ સાથે ૮ ટન પેલોડ વહન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

Q1. 'વિશ્વ માદક દ્રવ્ય નિષેધ દિવસ' (International Day Against Drug Abuse and Illicit Trafficking) ક્યારે મનાવવામાં આવે છે?

• જવાબ દર વર્ષે ૨૬ જૂન.
• સમજૂતી: આ દિવસ ઉજવવાનો મુખ્ય હેતુ નશીલી દવાઓના દુરુપયોગ અને તેની ગેરકાયદેસર હેરાફેરી (Illicit Trafficking) વિરૂદ્ધ વિશ્વભરમાં જાગૃતિ લાવવાનો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા   આ દિવસ જાહેર કરાયો હતો અને પ્રથમ વાર ૧૯૮૮ માં મનાવાયો હતો.

Q13. 'વિશ્વ માદક દ્રવ્ય નિષેધ દિવસ 2026' ની સત્તાવાર થીમ શું રાખવામાં આવી છે?

• જવાબ "World Drug Problem Persists: Complex Issues, New Challenges, Innovative Responses".
• સમજૂતી: આ થીમ નશીલા પદાર્થોની વૈશ્વિક સમસ્યાઓ સામે લડવા માટે નવીન અને આધુનિક તકનીકી જવાબો (Innovative Responses) શોધવા પર ભાર મૂકે છે. આ બાબતો પર દેખરેખ રાખતી સંસ્થા UNODC નું મુખ્યાલય વિયેના, ઓસ્ટ્રિયા ખાતે છે.

Q14. વર્ષ ૨૦૨૬ ના પદ્મ પુરસ્કારો અંતર્ગત પ્રખ્યાત સિંગર અલકા યાજ્ઞિકને કયા પદ્મ એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે?

• જવાબ પદ્મ ભૂષણ.
• સમજૂતી: રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે વર્ષ ૨૦૨૬ ના પદ્મ એવોર્ડ્સ એનાયત કરાયા, જેમાં અલકા યાજ્ઞિકને કલા ક્ષેત્રે (સંગીત) તેમના અમૂલ્ય પ્રદાન બદલ દેશનું ત્રીજું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન 'પદ્મ ભૂષણ' આપવામાં આવ્યું છે.

Q15. વર્ષ ૨૦૨૬ માં કયા ભારતીય ક્રિકેટર અને પ્રખ્યાત અભિનેતાને 'પદ્મશ્રી' એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા છે?

• જવાબ ક્રિકેટર: રોહિત શર્મા અને અભિનેતા: આર. માધવન.
• સમજૂતી: રમતગમતના ક્ષેત્રમાં ભારતીય ક્રિકેટ ટીમમાં સર્વોચ્ચ પ્રદાન આપવા બદલ રોહિત શર્માને અને સિનેમા-કલા ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન માટે એક્ટર આર. માધવનને દેશનું ચોથું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન 'પદ્મશ્રી' એનાયત કરાયું છે.

Q16. તાજેતરમાં બ્રિટિશ સંસદના 'House of Lords' દ્વારા કયા ભારતીય સ્પોર્ટ્સ એસોસિએશનના અધ્યક્ષને 'ગ્લોબલ પ્રેસ્ટીજ એવોર્ડ 2026' થી સન્માનિત કરાયા?

• જવાબહર્ષવર્ધન (બિહાર ક્રિકેટ એસોસિએશનના અધ્યક્ષ).
• સમજૂતી: બિહારમાં ક્રિકેટ રમતના વિકાસ અને 'વિકસિત ભારત 2047' ના લક્ષ્યોમાં મહત્વપૂર્ણ નાણાકીય કે સામાજિક યોગદાન આપવા બદલ લંડનની પ્રતિષ્ઠિત બ્રિટિશ સંસદના ઉપલા ગૃહ 'House of Lords' દ્વારા આ આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માન અપાયું છે.

Q17. પ્રખ્યાત મેસેજિંગ એપ્લિકેશન WhatsApp ના નવા ગ્લોબલ CEO તરીકે તાજેતરમાં કયા ભારતીય મૂળના ઉદ્યોગસાહસિકની નિમણૂક થઈ છે?

• જવાબ કુણાલ શાહ.
• સમજૂતી: ફિનટેક કંપની CRED ના સ્થાપક કુણાલ શાહ હવે WhatsApp ના ગ્લોબલ CEO બન્યા છે, જેમણે વિલ કેથકાર્ટ (Will Cathcart) નું સ્થાન લીધું છે. WhatsApp ની સ્થાપના ૨૦૦૯ માં થઈ હતી અને ૨૦૧૪ માં માર્ક ઝુકરબર્ગની કંપની 'મેટા' (Meta) એ તેનું અધિગ્રહણ કર્યું હતું.

Q18. આશરે ₹૭૧.૫ કરોડના બજેટ સાથે ગુજરાતનું સર્વપ્રથમ 'મ્યુઝિક મ્યુઝિયમ' ક્યાં સ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યું છે?

• જવાબ વડનગર (જિલ્લો-મહેસાણા).
• સમજૂતી: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વતન એવા ઐતિહાસિક નગર વડનગરમાં આ મ્યુઝિયમ બની રહ્યું છે. આ મ્યુઝિયમ ગુજરાતનું પ્રથમ અને ભારતભરમાં ચેન્નઈ પછીનું બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું મ્યુઝિક મ્યુઝિયમ બનશે.

Q19. વડનગર ખાતે બની રહેલા ગુજરાતના પ્રથમ મ્યુઝિક મ્યુઝિયમની સ્થાપના પાછળ કયો ઐતિહાસિક પ્રેરણા સ્ત્રોત રહેલો છે?

• જવાબ વડનગરની ઐતિહાસિક સંગીત બેલડી બહેનો 'તાના-રીરી' ની અમર સ્મૃતિ.
• સમજૂતી: અકબરના દરબારના મહાન સંગીતકાર તાનસેને જ્યારે 'દીપક રાગ' ગાયો ત્યારે તેમના શરીરમાં અસહ્ય બળતરા થઈ હતી. આ દાહ શાંત કરવા માટે વડનગરની સંગીતજ્ઞ બહેનો તાના અને રીરીએ 'મલ્હાર રાગ' ગાઈને કૃત્રિમ વર્ષા કરાવી તાનસેનને મુક્તિ અપાવી હતી. મ્યુઝિયમની તકનીકી વિશેષતા એ છે કે તેમાં હાઈટેક ૩૬૦-ડિગ્રી પ્રોજેક્શન દ્વારા મુલાકાતીઓને આ મલ્હાર રાગ અને વરસાદની લાઈવ અનુભૂતિ કરાવવામાં આવશે.

Q20. તાજેતરમાં કયા રાજ્યના 'બલૌદા-બેલમુંડી બ્લોક' માંથી વૈજ્ઞાનિક સર્વેક્ષણ દરમિયાન ૫ કિંમતી હીરા મળી આવ્યા છે?

• જવાબ છત્તીસગઢ (મહાસમુંદ જિલ્લો, સરાઈપાલી).
• સમજૂતી: છત્તીસગઢના મહાસમુંદ જિલ્લાના બલૌદા-બેલમુંડી ડાયમંડ બ્લોકમાંથી 'NMDC-CMDC લિમિટેડ' સંસ્થા દ્વારા ૨૦૦ ટન જેટલા સેમ્પલ પ્રોસેસ કરીને ૧.૨૨ કેરેટના કુલ ૫ હીરા શોધાયા છે. જેમાંથી ૨ હીરા ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા 'Gem Quality' ના છે. આ સિવાય, આ રાજ્યે તાજેતરમાં ગ્રીન એનર્જી વધારવા 'કમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ નીતિ ૨૦૨૬' (CG-CBG Policy) ને પણ મંજૂરી આપી છે.