મહત્વપૂર્ણ દિવસો

1. આંતરરાષ્ટ્રીય સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ દિવસ (MSME Day)

• વિગત: વૈશ્વિક સ્તરે અર્થતંત્ર અને રોજગારી નિર્માણમાં નાના ઉદ્યોગોના અસાધારણ યોગદાનને બિરદાવવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

 મહત્વના તથ્યો (MSME દિવસની રૂપરેખા) 

• ઉજવણીની તારીખ: દર વર્ષે ૨૭ જૂન ના રોજ વૈશ્વિક સ્તરે મનાવવામાં આવે છે.
• શરૂઆત: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા વર્ષ ૨૦૧૭ માં આ દિવસ ઉજવવાની જાહેરાત થઈ હતી.
• ભારતમાં મહત્વ: MSME ક્ષેત્રને ભારતીય અર્થતંત્રની 'કરોડરજ્જુ' (Backbone) માનવામાં આવે છે, જે દેશના કુલ જીડીપી (GDP) અને નિકાસમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

 આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો

2. તોશાખાના નિયમો અને સરકારી ભેટોનું ઓનલાઇન સંચાલન

• વિગત: વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા 'સુધારેલા તોશાખાના નિયમો, 2024' અંતર્ગત ડિપ્લોમેટિક ભેટોની ઓનલાઇન ઇ-હરાજી (E-Auction) સામાન્ય જનતા માટે શરૂ કરવામાં આવી છે.

 મહત્વના તથ્યો (તોશાખાના અને ઇ-હરાજી વિગત) 

• સમયગાળો: આ વિશેષ ઇ-હરાજી ૮ જૂન ૨૦૨૬ થી ૩૦ જૂન ૨૦૨૬ સુધી ચાલશે.
• શબ્દનો અર્થ: 'તોશાખાના' એ એક ફારસી શબ્દ છે, જેનો અર્થ 'ખજાનો' કે 'ભંડાર' થાય છે.
• નિયમ: રાષ્ટ્રપ્રમુખ, વડાપ્રધાન કે અન્ય સરકારી પ્રતિનિધિઓને વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન મળેલી મોંઘી અને કિંમતી સત્તાવાર ભેટો અહીં જમા કરાવવી કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત છે.

3. સ્લોવાકિયાના રાષ્ટ્રપતિને પીએમ મોદીની ભેટ – 'થીવા આર્ટ'

• વિગત: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્લોવાકિયાના નવ-નિયુક્ત રાષ્ટ્રપતિ પીટર પેલેગ્રીનીને ભારતીય હસ્તકલાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી પ્રસિદ્ધ 'થીવા આર્ટ' (Thewa Art) માંમાંથી ખાસ તૈયાર કરેલા કફલિંક્સ ભેટમાં આપ્યા.

 મહત્વના તથ્યો (થીવા આર્ટ વિશેષતા) 

• ઉદ્ભવ અને સ્થાન: થીવા આર્ટ એ પ્રતાપગઢ, રાજસ્થાન ની આશરે ૪૦૦ વર્ષ જૂની પરંપરાગત અને વિશિષ્ટ હસ્તકલા છે.
• તકનીક: આ કલામાં રંગીન કાચ (મોટેભાગે બેલ્જિયમ કાચ) પર સોનાના અત્યંત બારીક વરખનું કોતરકામ કરીને અદભુત ડિઝાઈન તૈયાર કરવામાં આવે છે.
• સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન: વૈશ્વિક મંચ પર ભારતીય સ્થાનિક કલાકારોની 'વોકલ ફોર લોકલ' અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ક્ષમતાને પ્રદર્શિત કરવાનો મુખ્ય હેતુ છે.

4. ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સ (IBCA) નો 27મો સભ્ય દેશ

• વિગત: પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ સત્તાવાર રીતે ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સ (IBCA) માં જોડાનાર ૨૭મો સભ્ય દેશ બન્યો છે.

 મહત્વના તથ્યો (IBCA એલાયન્સની રૂપરેખા) — [પેસ્ટલ લાઈટ ગ્રીન બોક્સ]

• Establishment: આ જોડાણ (Alliance) ની શરૂઆત ભારત દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૩ માં (પ્રોજેક્ટ ટાઇગરના ૫૦ વર્ષ પૂર્ણ થવા પર) કરવામાં આવી હતી.
• મુખ્ય લક્ષ્ય: વિશ્વની ૭ મોટી બિગ કેટ પ્રજાતિઓ (વાઘ, સિંહ, દીપડો, હિમ દીપડો, જગુઆર, ચિત્તો અને ક્લાઉડેડ લેપર્ડ) ના સંરક્ષણ માટે વૈશ્વિક સહયોગ સ્થાપવો.
• બાંગ્લાદેશનું જોડાણ: બાંગ્લાદેશના સુંદરવન વિસ્તારમાં વાઘ (રોયલ બંગાળ ટાઇગર) ની મોટી વસ્તી હોવાથી આ જોડાણ તેના સંરક્ષણ માટે મહત્વનું સાબિત થશે.

5. ઇથોપિયાના વડાપ્રધાન તરીકે અબી અહમદ અલીની પુનઃ નિમણૂક

• વિગત: ઇથોપિયામાં યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં સત્તાધારી 'પ્રોસ્પેરિટી પાર્ટી' એ ૯૦% થી વધુ બેઠકો જીતીને અબી અહમદ અલીને ફરી એકવાર દેશના વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટ્યા છે.

મહત્વના તથ્યો (અબી અહમદ અલી અને ઇથોપિયા) 

• વૈશ્વિક સન્માન: અબી અહમદ અલીને વર્ષ ૨૦૧૯ માં નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા (ઇરિટ્રિયા સાથેના સરહદી વિવાદનો અંત લાવવા માટે).
• રાજકીય પક્ષ: તેઓ 'પ્રોસ્પેરિટી પાર્ટી' (Prosperity Party) નું નેતૃત્વ કરે છે.
• ભૌગોલિક સ્થાન: ઇથોપિયા એ પૂર્વ આફ્રિકામાં આવેલો એક લેન્ડલોક્ડ (ચારેય બાજુ જમીનથી ઘેરાયેલો) દેશ છે, જેનું પાટનગર 'આદિસ અબાબા' છે.

6. ચીનનો રિન્યુએબલ એનર્જીનો નવો ટાર્ગેટ

• વિગત: ચીન સરકારે તેના '૧૫મા પંચવર્ષીય આર્થિક અને સામાજિક વિકાસ પ્લાન' અંતર્ગત ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન ઘટાડવા અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામે લડવા માટે એક નવું ઊર્જા મોડેલ જાહેર કર્યું છે.

 મહત્વના તથ્યો (ચીન એનર્જી પ્લાન લક્ષ્યો)

• મુખ્ય લક્ષ્ય: પરંપરાગત કોલસા આધારિત ઊર્જા પરની નિર્ભરતા ઘટાડી સૌર, પવન અને હાઇડ્રો પાવર જેવા રિન્યુએબલ સ્ત્રોતોનો હિસ્સો વધારવો.
• વૈશ્વિક અર્થ: ચીન વિશ્વમાં સૌથી વધુ કાર્બન ઉત્સર્જન કરતો દેશ હોવાથી તેના આ ગ્રીન એનર્જી મોડેલની અસર સમગ્ર વૈશ્વિક ક્લાયમેટ ચેન્જ પોલિસી પર પડશે.

7. ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે હ્યુમન રાઇટ્સ ડાયલોગ

• વિગત: નવી દિલ્હી ખાતે ૧૨મો ભારત-EU માનવાધિકાર સંવાદ યોજાયો હતો, જેમાં નાગરિક, રાજકીય અને સામાજિક અધિકારો અંગે સઘન ચર્ચા થઈ હતી.

મહત્વના તથ્યો (માનવાધિકાર સંવાદ અને EU)

• ક્રમાંક અને સ્થળ: આ બંને પક્ષો વચ્ચેનો ૧૨મો દ્વિપક્ષીય સંવાદ હતો, જેનું આયોજન નવી દિલ્હી ખાતે કરાયું હતું.
• મુખ્ય એજન્ડા: મહિલા સશક્તિકરણ, બાળ અધિકારો, લઘુમતીઓની સુરક્ષા અને ડિજિટલ યુગમાં પ્રાઇવસી (તકનીકી અધિકારો) જેવા વિષયો પર સહયોગ સાધવો.
• યુરોપિયન યુનિયન (EU): ૨૭ યુરોપિયન દેશોનું આર્થિક સંગઠન છે, જેનું મુખ્યાલય બ્રસેલ્સ (બેલ્જિયમ) ખાતે આવેલું છે.

8. ભારત-બાંગ્લાદેશ નિયમિત ટૂરિસ્ટ વિઝા સેવા પુનઃ શરૂ

• વિગત: તાજેતરની રાજકીય સ્થિરતા બાદ ભારતે વિદેશ નીતિના ભાગરૂપે બાંગ્લાદેશી નાગરિકો માટે સ્થગિત કરાયેલી નિયમિત ટૂરિસ્ટ વિઝા સેવાઓને પુનઃ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

 મહત્વના તથ્યો (વિઝા સેવા અને સંબંધો) 

• હેતુ: પડોશી દેશો સાથેના 'નેબરહુડ ફર્સ્ટ' (Neighborhood First) પોલિસી અંતર્ગત લોકો વચ્ચેનો સંપર્ક અને મેડિકલ ટુરિઝમને વેગ આપવો.
• મહત્વ: ભારતમાં સારવાર અને પ્રવાસન માટે આવતા વિદેશી નાગરિકોમાં બાંગ્લાદેશીઓની સંખ્યા ઘણી મોટી છે, જેથી આ નિર્ણય આર્થિક દ્રષ્ટિએ પણ મહત્વનો છે.

રાષ્ટ્રીય પ્રવાહો અને પુરસ્કારો

9. 'વર્લ્ડ્સ બેસ્ટ સ્કૂલ પ્રાઇઝ 2026' માં ભારતીય શાળાઓ

• વિગત: લંડન સ્થિત વૈશ્વિક શૈક્ષણિક સંસ્થા  'T4 Education' દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પ્રતિષ્ઠિત 'World’s Best School Prizes 2026' ની વૈશ્વિક શોર્ટલિસ્ટમાં ભારતીય શાળાઓએ સ્થાન મેળવ્યું છે.

 મહત્વના તથ્યો (સ્કૂલ પ્રાઇઝ વિગતો) 

• બહાર પાડનાર સંસ્થા: લંડનની પ્રખ્યાત સંસ્થા 'T4 Education'.
• કેટેગરીઝ: આ એવોર્ડ્સ પાંચ અલગ-અલગ કેટેગરી (જેમ કે- સામુદાયિક જોડાણ, પર્યાવરણીય પ્રવૃત્તિ, ઇનોવેશન વગેરે) માં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન માટે આપવામાં આવે છે.
• મહત્વ: વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય સરકારી અને ખાનગી શાળાઓની ગુણવત્તાયુક્ત અને સર્વગ્રાહી શૈક્ષણિક પદ્ધતિને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વીકૃતિ મળી છે.

10. વિજયનગર સામ્રાજ્યના 3 ઐતિહાસિક શિલાલેખોની શોધ

• વિગત: આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (ASI) ની એપીગ્રાફી શાખાને આંધ્રપ્રદેશના શેષાચલમ જંગલોમાંથી ૧૬મી સદીના વિજયનગર સામ્રાજ્યના શાસનકાળના ૩ ઐતિહાસિક શિલાલેખો મળી આવ્યા છે.

મહત્વના તથ્યો (શિલાલેખ અને વિજયનગર ઇતિહાસ) 

• જોવા મળતી સંસ્થા: આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (ASI - સ્થાપના: ૧૮૬૧).
• સમયગાળો અને સામ્રાજ્ય: આ શિલાલેખો ૧૬મી સદીના છે, જે વિજયનગર સામ્રાજ્યના સુવર્ણકાળ અને તત્કાલીન પ્રશાસનની માહિતી આપે છે.
• સ્થળ: શેષાચલમ હિલ્સ (આંધ્રપ્રદેશ), જે તિરૂપતિ બાલાજી મંદિરની આસપાસનો પ્રખ્યાત બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ વિસ્તાર છે.

11. CAG અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU)

• વિગત: ભારતના કમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) એ સરકારી ખાતાઓ અને જાહેર ક્ષેત્રના ઓડિટિંગની ક્ષમતા વધારવા ઇઝરાયેલ દેશની 'Supreme Audit Institution' સાથે કરાર કર્યા છે.

 મહત્વના તથ્યો (CAG અને કરારની રૂપરેખા) ]

• બંધારણીય સ્થાન: ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪٨ અંતર્ગત CAG ની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા થાય છે.
• મુખ્ય ફોકસ: પબ્લિક સેક્ટર ઓડિટિંગમાં આધુનિક ટેકનોલોજી, ડેટા એનાલિટિક્સ અને સાયબર સિક્યોરિટી ઓડિટના ક્ષેત્રમાં પરસ્પર જ્ઞાનનું આદાનપ્રદાન કરવું.
• સહયોગી સંસ્થા: ઇઝરાયેલની સર્વોચ્ચ ઓડિટ સંસ્થા (Supreme Audit Institution).

12. ભારતની 29મી 'નવરત્ન' કંપનીનો દરજ્જો

• વિગત: સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત અગ્રણી ડિફેન્સ શિપબિલ્ડિંગ કંપની Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE) ને ભારતની ૨૯મી નવરત્ન કંપનીનો દરજ્જો મળ્યો છે.

 મહત્વના તથ્યો (GRSE અને નવરત્ન દરજ્જો) 

• કંપનીનું નામ: Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE).
• મુખ્યાલય: કોલકાતા, પશ્ચિમ બંગાળ ખાતે આવેલું છે.
• નવો ક્રમાંક: આ દરજ્જો મળતા જ તે ભારતની ૨૯મી નવરત્ન સેન્ટ્રલ પબ્લિક સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝ (CPSE) બની છે.
• ફાયદો: આ દરજ્જો મળવાથી કંપનીને સરકારની પૂર્વ મંજૂરી વિના ₹૧,૦૦૦ કરોડ સુધીના નાણાકીય નિર્ણયો લેવાની સ્વાયત્તતા મળે છે.

 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને સંરક્ષણ

13. એર સુવિધા ૨.૦ (Air Suvidha 2.0) પોર્ટલ લોન્ચ

• વિગત: કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પરથી ભારતમાં પ્રવેશતા સંભવિત રોગચાળાના જોખમોને રોકવા માટે 'એર સુવિધા ૨.૦' પોર્ટલ લોન્ચ કરાયું છે.

મહત્વના તથ્યો (એર સુવિધા ૨.૦ વિશેષતાઓ) 

• મંત્રાલય: નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય દ્વારા સંચાલિત.
• મુખ્ય કાર્ય: આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો માટે હેલ્થ ડિક્લેરેશન ફોર્મ ડિજિટલ ફોર્મેટમાં ભરવાનું સરળ બનાવવું જેથી હેલ્થ સ્ક્રીનિંગ ઝડપી બને.
• ઉદ્દેશ્ય: ભવિષ્યના કોઈપણ આંતરરાષ્ટ્રીય ચેપી રોગો અને વાયરસના સંક્રમણને ભારતમાં ફેલાતો અટકાવવા માટે પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ મોનિટરિંગ કરવું.

14. ભારતના 'નેત્રા' (Netra AEW&C) ને ફાઇનલ ક્લિયરન્સ

• વિગત: ભારતની હવાઈ સુરક્ષા સરહદોને મજબૂત કરવા માટે, સ્વદેશી એરબોર્ન અર્લી વોર્નિંગ એન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ (Netra AEW&C) ને સત્તાવાર રીતે સૈન્ય સંચાલન માટે પૂર્ણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

 મહત્વના તથ્યો (Netra AEW&C ની ટેકનોલોજી) 

• વિકાસકર્તા સંસ્થા: DRDO દ્વારા સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી વિકસિત.
• ઉપનામ: આ સિસ્ટમને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં 'આકાશમાં ભારતની આંખ' (Eye in the Sky) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
• કાર્યક્ષમતા: દુશ્મનના ફાઇટર પ્લેન, ડ્રોન કે મિસાઇલ હવામાં હોય ત્યારે તેને સેંકડો કિલોમીટર દૂરથી જ ટ્રેક કરીને વાયુસેનાને એલર્ટ મોકલે છે.

15. ફાર્મા જન સમાધાન અને ફાર્મા સહી દામ પોર્ટલનું જોડાણ

• વિગત: નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) એ તબીબી ક્ષેત્રે પારદર્શિતા વધારવા માટે તેના બે મુખ્ય લોકપ્રિય ડિજિટલ પોર્ટલને એકસાથે મર્જ કર્યા છે.

મહત્વના તથ્યો (NPPA પોર્ટલ મર્જર) 

• અમલીકરણ સંસ્થા: NPPA (રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય હેઠળ).
• જોડાયેલા પોર્ટલ: (૧) ફાર્મા સહી દામ (દવાઓની કિંમત જાણવા) અને (૨) ફાર્મા જન સમાધાન (ફરિયાદોના નિવારણ માટે).
• નાગરિકોને ફાયદો: હવે એક જ સિંગલ વિન્ડો ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પરથી નાગરિકો દવાઓની કિંમતો ચકાસી શકશે અને કાળાબજારી કે વધુ કિંમત વસૂલવા સામે ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધી શકશે.

અર્થતંત્ર, નીતિઓ અને રાજ્યોના સમાચાર

16. એવિએશન સેક્ટરમાં 'હબ-એન્ડ-સ્પોક' મોડેલ

• વિગત: નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે દેશના એરપોર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા અને મેટ્રો એરપોર્ટ પરનું ફ્લાઇટ્સનું ભારણ ઘટાડવા 'હબ-એન્ડ-સ્પોક' એવિએશન મોડેલ લોન્ચ કર્યું છે.

મહત્વના તથ્યો (હબ-એન્ડ-સ્પોક મોડેલ વર્કિંગ) 

• મૂળ કન્સેપ્ટ: 'હબ' એટલે મોટું મુખ્ય એરપોર્ટ (દિલ્હી, મુંબઈ) અને 'સ્પોક' એટલે નાના પ્રાદેશિક એરપોર્ટ (ટાયર-૨ અને ટાયર-૩ શહેરો).
• સંચાલન પદ્ધતિ: આ મોડેલ હેઠળ નાની કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા સ્પોક એરપોર્ટ પરથી મુસાફરોને હબ એરપોર્ટ પર લાવવામાં આવશે, જ્યાંથી તેઓ લાંબા અંતરની ફ્લાઇટ્સ મેળવી શકશે.
• લક્ષ્ય: પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી વધારવી અને એરલાઇન્સ કંપનીઓનો ઓપરેશનલ ખર્ચ ઘટાડવો.

17. RBI નો મની માર્કેટ અંગેનો નવો પ્રસ્તાવ

• વિગત: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ નાણાકીય બજારમાં લિક્વિડિટી (નાણાંની તરલતા) વધારવા ટર્મ મની માર્કેટનો વ્યાપ વધારવા માટે એક નવો ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે.

 મહત્વના તથ્યો (મની માર્કેટ અને RBI ડ્રાફ્ટ) 

• ટર્મ મની માર્કેટ: આ એવું નાણાકીય બજાર છે જ્યાં બેંકો અને સંસ્થાઓ ૧૫ દિવસથી લઈને ૧ વર્ષ સુધીના ગાળા માટે નાણાંની લેવડ-દેવડ (ઉધાર) કરે છે.
• હેતુ: ટૂંકા ગાળા માટે ફંડિંગની વ્યવસ્થા મજબૂત કરવી અને વ્યાજ દરોમાં થતી અચાનક વધઘટને અટકાવી બેંકિંગ સિસ્ટમની સ્થિરતા જાળવવી.

18. આંધ્રપ્રદેશની વેસ્ટવોટર રીયુઝ પોલિસી ૨૦૨૬

• વિગત: આંધ્રપ્રદેશ કેબિનેટે શહેરી વિસ્તારોમાં પાણીની અછતને કાયમી ધોરણે નાથવા માટે 'વેસ્ટવોટર રીયુઝ પોલિસી ૨૦૨૬' ને મંજૂરી આપી છે.

 મહત્વના તથ્યો (પોલિસીના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો)

• મુખ્ય વ્યૂહરચના: ગટર અને ઉદ્યોગોના દૂષિત પાણી (Wastewater) ને અદભુત ટેકનોલોજીથી ટ્રીટ (શુદ્ધ) કરી તેને રિસાયકલ કરવું.
• ઉપયોગ: આ શુદ્ધ કરેલા પાણીનો ઉપયોગ પીવા સિવાયના કાર્યો જેવા કે - ઉદ્યોગો, બાગાયત અને બાંધકામ ક્ષેત્રે ફરજિયાત બનાવવો.
• પરિણામ: આ પોલિસી દ્વારા તાજા (પીવાના) પાણીના સ્ત્રોતો પરનું દબાણ ઘટી જશે અને ગ્રીન અર્બન ડેવલપમેન્ટને પ્રોત્સાહન મળશે.

19. MoSPI-GRAAM પોલિસી રિસર્ચ ફેલોશિપ

• વિગત: કેન્દ્રીય આંકડાશાસ્ત્ર મંત્રાલયે Grassroots Research and Advocacy Movement (GRAAM) સાથે મળીને નવી રિસર્ચ ફેલોશિપ શરૂ કરી છે.

 મહત્વના તથ્યો (ફેલોશિપ અને સંસ્થાઓ) 

• નોડલ મંત્રાલય: MoSPI (Ministry of Statistics and Programme Implementation).
• ભાગીદાર સંસ્થા: GRAAM (એક પ્રતિષ્ઠિત પબ્લિક પોલિસી થિંક ટેન્ક સંસ્થા).
• લક્ષ્ય: યુવા સંશોધકોને પ્રોત્સાહન આપી ગ્રામીણ સ્તરે ડેટા આધારિત નીતિ ઘડતર (Data-driven Policy Making) અને સરકારી યોજનાઓની પાયાના સ્તરે થતી અસરોનું મૂલ્યાંકન કરવું.

 સમિટ અને ઉત્સવો

20. ૧૧મી BRICS ઊર્જા મંત્રીઓની બેઠક

• વિગત: ભારતની સત્તાવાર બ્રિક્સ (BRICS) અધ્યક્ષતા હેઠળ સભ્ય દેશોના ઊર્જા ક્ષેત્રના વિકાસ અને ભવિષ્યની યોજનાઓ માટે મંત્રી સ્તરની બેઠક યોજાઈ હતી.

મહત્વના તથ્યો (BRICS એનર્જી મીટ) 

• ક્રમાંક: આ ઊર્જા મંત્રીઓની ૧૧મી બેઠક હતી, જેનું નેતૃત્વ ભારત દ્વારા કરાયું.
• મુખ્ય એજન્ડા: સભ્ય દેશો વચ્ચે ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security), ગ્રીન હાઇડ્રોજન ટેકનોલોજી અને રિન્યુએબલ એનર્જી ગ્રીડ ઇન્ટરકનેક્શન પર સહયોગ વધારવો.
• BRICS: બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા આ સંગઠનના મૂળભૂત સભ્યો છે.

21. હેમિસ ફેસ્ટિવલ ૨૦૨૬ (Hemis Festival)

• વિગત: કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખના પ્રસિદ્ધ અને સૌથી મોટા હેમિસ મઠ ખાતે વાર્ષિક સાંસ્કૃતિક ઉત્સવ 'હેમિસ ત્સેચુ' પરંપરાગત શ્રદ્ધા સાથે ઉજવવામાં આવ્યો.

 મહત્વના તથ્યો (હેમિસ ઉત્સવ વિશેષતા) 

• સ્થળ: હેમિસ મઠ, લદ્દાખ (આ પ્રદેશનો સૌથી મોટો અને ધનાઢ્ય બૌદ્ધ મઠ છે).
• ઉદ્દેશ્ય: આ તહેવાર બૌદ્ધ ગુરુ પદ્મસંભવ (ગુરુ રિનપોચે) ની જન્મજયંતિના ઉપલક્ષ્યમાં મનાવવામાં આવે છે.
• મુખ્ય આકર્ષણ: ઉત્સવ દરમિયાન લામાઓ દ્વારા પરંપરાગત વાદ્યોના તાલે કરવામાં આવતું વિશિષ્ટ 'છામ નૃત્ય' (Cham Dance), જેમાં તેઓ રંગબેરંગી મુખોટા પહેરે છે.