1: તાજેતરમાં જૂન ૨૦૨૬માં નિકોલ પશિન્યાન કયા દેશના ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા છે?

• જવાબ: આર્મેનિયા
• સમજૂતી: નિકોલ પશિન્યાનની 'સિવિલ કોન્ટ્રેક્ટ પાર્ટી' ને ચૂંટણીમાં ૪૯% થી વધુ મત મળ્યા છે. તેઓ પ્રથમ વખત ૨૦૧૮ ની પ્રસિદ્ધ 'વેલ્વેટ ક્રાંતિ' પછી વડાપ્રધાન બન્યા હતા. આર્મેનિયાની રાજધાની 'યેરેવાન' છે.

 2: કેનેડામાં ક્રોસ-બોર્ડર પેમેન્ટ લાઇસન્સ મેળવનારી પ્રથમ ભારતીય ફિનટેક કંપની કઈ બની છે?

• જવાબ: Skydo
• સમજૂતી: Skydo ને આ ઇન્ટરનેશનલ પેમેન્ટ લાઇસન્સ મળવાથી ભારત અને કેનેડા વચ્ચેના વ્યવસાયો (B2B) માટે સીધા અને સસ્તા આંતરરાષ્ટ્રીય ચૂકવણીની સુવિધા મળશે. આ કંપનીનું મુખ્ય મથક બેંગલુરુમાં છે.

 3: તાજેતરમાં ચર્ચામાં રહેલો 'તીસ્તા પ્રોજેક્ટ' (Teesta Project) કયા પડોશી દેશ સાથે સંબંધિત છે, જેમાં ભારત અને ચીન બંને રસ દાખવી રહ્યા છે?

• જવાબ: બાંગ્લાદેશ
• સમજૂતી: તીસ્તા નદીના ડ્રેજિંગ, પુનઃસંગ્રહ અને જમીન સુધારણા માટેનો આ એક મોટો પ્રોજેક્ટ છે. ભારત પોતાની 'નેબરહુડ ફર્સ્ટ' નીતિ હેઠળ આ વ્યુહાત્મક પ્રોજેક્ટમાં બાંગ્લાદેશને મદદ કરવા સક્રિય બન્યું છે.

 4: વેનેઝુએલામાં આવેલા ભૂકંપ પીડિતોની મદદ માટે ભારતીય વાયુસેના દ્વારા કયું રાહત ઓપરેશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે?

• જવાબ: ઓપરેશન અમિસ્તાર (Operation Amistad)
• સમજૂતી: વેનેઝુએલામાં આવેલા બે શક્તિશાળી ભૂકંપ બાદ ભારત સરકાર દ્વારા ત્યાં માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહત (HADR) સામગ્રી મોકલવા માટે વાયુસેનાના ગ્લોબમાસ્ટર વિમાનો રવાના કરાયા છે.

 5: DRDO દ્વારા સ્વદેશી રીતે વિકસાવવામાં આવેલી 'Helina' મિસાઈલ કઈ શ્રેણીની મિસાઈલ છે?

• જવાબ: ત્રીજી પેઢીની (3rd Generation) એન્ટી-ટેન્ક ગાઈડેડ મિસાઈલ (ATGM)
• સમજૂતી: 'હેલિના' એ ભારતીય સેનાના હેલિકોપ્ટર પ્લેટફોર્મ પરથી લોન્ચ કરી શકાય તેવી મિસાઈલ છે, જે 'ઈમેજિંગ ઈન્ફ્રારેડ' (IIR) સીકર ટેકનોલોજી પર આધારિત 'દાગો અને ભૂલી જાઓ' (Fire & Forget) ના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે.

 6: જૂન ૨૦૨૬માં 'SCO વિમેન્સ ફોરમ' ની વાર્ષિક બેઠકનું આયોજન ક્યાં કરવામાં આવ્યું હતું?

• જવાબ: બિશકેક, કિરગિઝ રિપબ્લિક
• સમજૂતી: શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) ના સભ્ય દેશોમાં મહિલા સશક્તિકરણ, ડિજિટલ સાક્ષરતા અને અર્થવ્યવસ્થામાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા માટે ૨૬ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ બિશકેક ખાતે આ ફોરમ યોજાયું હતું.

 7: ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) ના નવા ડાયરેક્ટર (વડા) તરીકે કોની નિયુક્તિ કરવામાં આવી છે?

• જવાબ: મહેશ દીક્ષિત (IPS)
• સમજૂતી: ૧૯૯૩ બેચના આંધ્ર પ્રદેશ કેડરના IPS અધિકારી મહેશ દીક્ષિતની ૨ વર્ષ માટે IB ડાયરેક્ટર તરીકે નિમણૂક થઈ છે. તેમણે તપન કુમાર ડેકાનું સ્થાન લીધું છે. IB ની સ્થાપના ૧૮૮૭ માં થઈ હતી અને તે ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરે છે.

 8: વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ની તાજેતરની સ્પષ્ટતા મુજબ, ભારતીય પાસપોર્ટ કયા કાયદા હેઠળ બહાર પાડવામાં આવે છે?

• જવાબ: પાસપોર્ટ અધિનિયમ, 1967 (Passport Act, 1967)
• સમજૂતી: વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાસપોર્ટ એ માત્ર એક 'સત્તાવાર પ્રવાસ દસ્તાવેજ' છે, નાગરિકતાનો સત્તાવાર પુરાવો નથી. નાગરિકતા 'નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955' હેઠળ નક્કી થાય છે.

 9: ભારતીય બંધારણનું કયું અનુચ્છેદ સંસદને નાગરિકતા સંબંધિત કાયદા બનાવવાનો સર્વોચ્ચ અધિકાર આપે છે?

• જવાબ: અનુચ્છેદ ૧૧ (Article 11)
• સમજૂતી: અનુચ્છેદ ૧૧ હેઠળ સંસદ નાગરિકતા મેળવવા કે ગુમાવવા અંગેના કાયદા ઘડી શકે છે. ભારતમાં નાગરિકતા મેળવવાના મુખ્ય ૫ આધાર (જન્મ, વંશાનુગત, નોંધણી, દેશીયકરણ અને ક્ષેત્ર વિલીનીકરણ) છે.

 10: કેન્દ્રીય કાપડ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત 'ટેક્સટાઇલ સમિટ 2026' ની મુખ્ય થીમ (Theme) શું રાખવામાં આવી હતી?

• જવાબ: "Textile for Global Market"
• સમજૂતી: આ સમિટ નવી દિલ્હી ખાતે યોજાઈ હતી. ભારત સરકારનો લક્ષ્યાંક વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં દેશની ટેક્સટાઇલ નિકાસને ૧૦૦ બિલિયન યુએસ ડોલર સુધી પહોંચાડવાનો છે. હાલના કાપડ મંત્રી ગિરિરાજ સિંહ છે.

11: ડિજિટલ અરેસ્ટ ફ્રોડ અને સાયબર છેતરપિંડી રોકવા માટે CBI દ્વારા કયું દેશવ્યાપી ઓપરેશન ચલાવવામાં આવ્યું છે?

• જવાબ: ઓપરેશન ચક્ર VI (Operation Chakra VI)
• સમજૂતી: આ ઓપરેશન હેઠળ CBI એ ૧૬ રાજ્યોમાં દરોડા પાડીને આશરે ₹૨ કરોડના સાયબર ફ્રોડ નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો છે. CBI ની સ્થાપના ૧૯૬૩ માં થઈ હતી અને તેનું વડું મથક નવી દિલ્હીમાં છે.

12: જૂન ૨૦૨૬માં દેશની સર્વપ્રથમ 'રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ પરિષદ' (National Rural Development Conference) નું આયોજન ક્યાં નક્કી કરાયું છે?

• જવાબ: નવી દિલ્હી
• સમજૂતી: આ પરિષદ ૨base-૨૯ જૂન ૨૦૨૬ દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાશે, જેનું નેતૃત્વ કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ કરશે.

13: ૨base જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ ISRO એ કયા સ્થળેથી સેમી-ક્રાયોજેનિક રોકેટ એન્જિન પાવર હેડનું સફળ 'હોટ ટેસ્ટ' પરીક્ષણ કર્યું?

• જવાબ: ઇસરો પ્રપલ્ઝન કોમ્પ્લેક્સ (IPRC), મહેન્દ્રગિરી (તમિલનાડુ)
• સમજૂતી: આ એન્જિન પ્રવાહી ઓક્સિજન અને કેરોસીન પર કામ કરે છે. આ ટેકનોલોજી ભવિષ્યના ભારે રોકેટ લોન્ચર્સની પેલોડ ક્ષમતા વધારવામાં મદદરૂપ થશે.

 14: પરમાણુ પ્રક્રિયાની ગરમીનો ઉપયોગ કરીને હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન કરતો વિશ્વનો પ્રથમ પ્લાન્ટ ક્યાં સ્થાપવામાં આવ્યો છે?

• જવાબ: કલ્પક્કમ, તમિલનાડુ
• સમજૂતી: તમિલનાડુના કલ્પક્કમ ખાતે આવેલા 'ઇન્દિરા ગાંધી સેન્ટર ફોર એટોમિક રિસર્ચ' (IGCAR) માં આ અદભુત પ્લાન્ટનું ઉદ્ઘાટન કરાયું છે, જે ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે મોટો રેકોર્ડ છે.

15: ભારતે પ્રથમ વખત કયા એરપોર્ટ પર સ્વદેશી સેટેલાઇટ નેવિગેશન સિસ્ટમ 'ગગન' (GAGAN) નો ઉપયોગ કરીને સફળ લેન્ડિંગ કરાવ્યું છે?

• જવાબ: ઉદયપુર એરપોર્ટ, રાજસ્થાન
• સમજૂતી: 'ગગન' ટેકનોલોજીની મદદથી હવે ખરાબ હવામાન કે ઓછી વિઝિબિલિટીમાં પણ મોંઘા ગ્રાઉન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વગર વિમાનોનું સુરક્ષિત લેન્ડિંગ કરાવી શકાશે.

પ્રશ્ન 16: પ્રખ્યાત આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સંસ્થા OpenAI દ્વારા ભારતના પ્રથમ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર (MD) તરીકે કોની નિયુક્તિ કરાઈ છે?

• જવાબ: પ્રભજીત સિંહ
• સમજૂતી: ચેટજીપીટી (ChatGPT) બનાવનાર સંસ્થા OpenAI એ ભારતીય બજાર અને સરકારી નીતિઓ સાથે સંકલન સાધવા પ્રભજીત સિંહની નિમણૂક કરી છે, જેઓ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ થી કાર્યભાર સંભાળશે.

 17: કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહ દ્વારા ૨૭ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ દેશની પ્રથમ સહકારિતા આધારિત 'ભારત ટેક્સી' (Bharat Taxi) સેવા ક્યાંથી લોન્ચ કરાઈ?

• જવાબ: મહાત્મા મંદિર, ગાંધીનગર (ગુજરાત)
• સમજૂતી: આ સેવા ગુજરાતના પ્રવાસન અને વાહનવ્યવહાર ક્ષેત્રને સહકારી મોડેલ સાથે જોડે છે, જે ખાનગી એપ્સ (Ola/Uber) ની સામે સ્થાનિક ડ્રાઇવરોના સહકારી મંડળ દ્વારા ચાલશે.

18: કયા રાજ્યની સરકારે તાજેતરમાં તેના 'ફાર્મર્સ રજિસ્ટ્રી પોર્ટલ' માં ચા (Tea) અને પ્લેન્ટેશન જમીનોનો સમાવેશ કરીને નાના ચા ઉત્પાદકો માટે 'યુનિક ફાર્મર આઈડી' ની વ્યવસ્થા કરી છે?

• જવાબ: આસામ
• સમજૂતી: આ નિર્ણયથી આસામના નાના ચા ઉત્પાદકોને સરકારી સબસિડી સરળતાથી મળશે. આ ઉપરાંત આસામના સિખના જહવલાઓ નેશનલ પાર્કમાં ૭ લુપ્તપ્રાય 'ગોલ્ડન લંગુર' ને પણ મુક્ત કરાયા છે.

19: પુડુચેરીમાં આવેલું ૪૦૦ વર્ષ જૂનું ઐતિહાસિક 'મુઝિયાનકુલમ તળાવ' મૂળ કયા રાજવંશના સમયમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું?

• જવાબ: પલ્લવ વંશ
• સમજૂતી: પુડુચેરીના પુરનકુપમ ગામના આ ઐતિહાસિક કૃષિ તળાવનો કેન્દ્રીય મંત્રી નિર્મલા સીતારામન દ્વારા પુનરુદ્ધાર કરાયો છે, જેનાથી તેની જળ સંગ્રહ ક્ષમતા ૫ કરોડ લીટર થઈ છે.

 20: જર્મનીના સુહલ ખાતે યોજાયેલી ISSF જુનિયર વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ 2026 માં કયો દેશ મેડલ યાદીમાં પ્રથમ સ્થાને રહ્યો છે?

• જવાબ: ભારત
• સમજૂતી: ભારતે કુલ ૨૫ મેડલ (૭ ગોલ્ડ, ૮ સિલ્વર, ૧૦ બ્રોન્ઝ) જીતીને પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. અભિનવ શાહ અને સાંભવી શિર સાગરની જોડીએ ૧૦ મીટર એર રાઇફલ મિક્સ્ડ ઇવેન્ટમાં નવો જુનિયર વર્લ્ડ રેકોર્ડ (૫૦૫ પોઇન્ટ) બનાવ્યો છે.