૧. 'વિશ્વ હાથી દિવસ' (World Elephant Day) દર વર્ષે કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?

જવાબ: ૧૨ ઓગસ્ટ

સમજૂતી: ૧૨ ઓગસ્ટના રોજ વિશ્વભરમાં હાથીઓના સંરક્ષણ અને તેમના નૈસર્ગિક આવાસની સુરક્ષા માટે આ દિવસ ઉજવાય છે. ભારત સરકારે આ દિવસે માનવ-હાથી સંઘર્ષ ઘટાડવાની જાહેરાત કરી હતી.

૨. 'વિશ્વ અંગદાન દિવસ' અને ભારતનો 'રાષ્ટ્રીય અંગદાન દિવસ' અનુક્રમે ક્યારે ઉજવાય છે?

જવાબ: ૧૩ ઓગસ્ટ (વિશ્વ) અને ૩ ઓગસ્ટ (ભારત)

સમજૂતી: દર વર્ષે ૧૩ ઓગસ્ટે વિશ્વ અંગદાન દિવસ મનાવાય છે. ભારતમાં ૩ ઓગસ્ટ ૧૯૯૪ના રોજ AIIMS દિલ્હી ખાતે પ્રથમ સફળ હૃદય પ્રત્યારોપણ થયું હોવાથી ૩ ઓગસ્ટે રાષ્ટ્રીય અંગદાન દિવસ ઉજવાય છે.

૩. તાજેતરમાં કયા રાજ્યની વિધાનસભાએ સમાંકન (Delimitation) પછી પણ લોકસભાની બેઠકો ૫૪૩ પર ફ્રીઝ રાખવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો?

જવાબ: તમિલનાડુ

સમજૂતી: તમિલનાડુ વિધાનસભાએ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો જેથી વસ્તી નિયંત્રણમાં સફળ રહેલા દક્ષિણના રાજ્યોનું લોકસભામાં રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ ઘટી ન જાય.

૪. ભારતના ૧૪મા રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની આત્મકથાનું વિમોચન કોના દ્વારા અને ક્યાં કરવામાં આવ્યું?

જવાબ: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા (વિજ્ઞાન ભવન, નવી દિલ્હી)

સમજૂતી: આ પુસ્તક રાષ્ટ્રપતિ તરીકે રામનાથ કોવિંદ (૨૦૧૭-૨૦૨૨) ના જાહેર જીવનના સંઘર્ષો અને બંધારણીય નિર્ણયો પર પ્રકાશ પાડે છે.

૫. કેન્દ્રીય જલ શક્તિ મંત્રાલયે ગંગા નદીના કયા ક્ષેત્રના સંરક્ષણ માટે 'સેકન્ડ એમેન્ડમેન્ટ ઓર્ડર, ૨૦૨૬' બહાર પાડ્યો?

જવાબ: ફ્લડપ્લેન (પૂર ક્ષેત્ર)

સમજૂતી: ગંગા નદીના કિનારે થતાં અતિશય અતિક્રમણ અને બાંધકામો અટકાવી નદીના કુદરતી પ્રવાહને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ નિયમો પુનઃવ્યાખ્યાયિત કરાયા છે.

૬. ભિક્ષાવૃત્તિ મુક્ત ભારત બનાવવા માટે સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલયની કઈ યોજનાનું ફ્રેમવર્ક વધુ મજબૂત કરાયું?

જવાબ: SMILE-Beggary સ્કીમ

સમજૂતી: SMILE (Support for Marginalized Individuals for Livelihood and Enterprise) યોજના હેઠળ ભિક્ષાવૃત્તિમાં રોકાયેલા લોકોનું ઓળખ, કૌશલ્ય વિકાસ અને પુનર્વસન કરવામાં આવે છે.

૭. દિલ્હીના શિક્ષણ નિયામકાલય દ્વારા PM-POSHAN યોજનાના મેનૂમાં તાજેતરમાં કઈ નવી વાનગી ઉમેરાઈ?

જવાબ: ઇડલી-સાંભાર

સમજૂતી: શાળાના બાળકોને પૌષ્ટિક આહારમાં વિવિધતા આપવા અને કુપોષણ ઘટાડવાના હેતુથી મધ્યાહન ભોજન (PM-POSHAN) ના મેનૂમાં સાઉથ ઇન્ડિયન વાનગી ઇડલી-સાંભારનો સમાવેશ કરાયો છે.

૮. કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે વિશાખાપટ્ટનમ પોર્ટ માટે કેટલા કરોડના ફ્લાયઓવર પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી?

જવાબ: ₹૩૩૪.૮૯ કરોડ

સમજૂતી: વિશાખાપટ્ટનમ બંદર ખાતે ૩.૫૮૪ કિમી લાંબા આંતરિક ફ્લાયઓવરથી કાર્ગો હેરફેર ઝડપી બનશે અને લોજિસ્ટિક્સ સમયમાં ઘટાડો થશે.

૯. જુલાઈ ૨૦૨૬ સુધીમાં ભારતની બિન-જીવાશ્મ બળતણ (Non-fossil fuel) ઊર્જા ક્ષમતા કેટલા GW ને પાર કરી ગઈ છે?

જવાબ: ૩૦૦.૫૦ GW

સમજૂતી: ભારતની કુલ વીજ ક્ષમતામાં પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાનો હિસ્સો ૫૪% થી વધુ થયો છે. ભારતનો લક્ષ્યાંક ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫૦૦ GW ક્ષમતા મેળવવાનો છે.

૧૦. કૃષિ વિદ્યાર્થીઓને સીધી સ્કોલરશિપ ટ્રાન્સફર કરવા માટે 'નેશનલ સ્કોલરશિપ પોર્ટલ' કોણે લોન્ચ કર્યું?

જવાબ: કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ

સમજૂતી: IARI પૂસા ખાતેથી DBT આધારિત આ પોર્ટલ લોન્ચ કરાયું, જેના દ્વારા ૬,૦૦૦થી વધુ કૃષિ વિદ્યાર્થીઓને ₹૨૧.૩૫ કરોડ સ્કોલરશિપ સીધી બેંક ખાતામાં મોકલાઈ.

૧૧. દરિયાઈ ક્ષેત્રના ડિજિટાઇઝેશન અને નાવિકોની સુરક્ષા માટે કયું નવું પોર્ટલ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે?

જવાબ: e-Samudra Portal

સમજૂતી: કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે આ પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું, જેનું સંચાલન Directorate General of Shipping દ્વારા થશે. આનાથી ડિજિટલ સર્ટિફિકેટ અને ટ્રેકિંગ સરળ બનશે.

૧૨. ૨૦૨૬માં સ્થાનિક અછતને કારણે રશિયાએ ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત કયા દેશ પાસેથી ગેસોલિન (પેટ્રોલ) આયાત કર્યું?

જવાબ: ભારત

સમજૂતી: યૂક્રેનિયન ડ્રોન હુમલાથી રશિયન રિફાઇનરીઓને નુકસાન થતાં, તેલ નિકાસકાર રશિયાએ ભારતની મજબૂત તેલ શુદ્ધિકરણ ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરીને પેટ્રોલ ખરીદવું પડ્યું.

૧૩. અમેરિકાના કયા બે રાજ્યોએ ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ને સત્તાવાર રીતે 'ઇન્ડિયા ઇન્ડિપેન્ડન્સ ડે' જાહેર કર્યો?

જવાબ: ન્યુયોર્ક અને ન્યુજર્સી

સમજૂતી: અમેરિકામાં વસતા ભારતીય સમુદાયના યોગદાનને બિરદાવવા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો મજબૂત કરવા માટે આ સત્તાવાર પ્રોક્લેમેશન બહાર પડાઈ.

૧૪. પંજાબની રેલ કોચ ફેક્ટરી (RCF) કપૂરથલા કયા દેશ માટે ૧૯ LHB પેસેન્જર કોચની રેક નિકાસ કરશે?

જવાબ: બાંગ્લાદેશ

સમજૂતી: આ પ્રોજેક્ટ ભારતની 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'નેબરહૂડ ફર્સ્ટ' નીતિને વેગ આપી બંને દેશો વચ્ચેના વેપારી સંબંધો ગાઢ બનાવે છે.

૧૫. વર્ષ ૨૦૨૭માં પ્રથમ વખત યોજાનાર 'ગ્લોબલ સાઉથ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ'ની મેઝબાની કયો દેશ કરશે?

જવાબ: ભારત

સમજૂતી: મુંબઈ ખાતે 'BRICS Waves Bazaar 2026' સમિટમાં આ જાહેરાત કરાઈ. અગાઉ ૨૦૨૫માં આ ફેસ્ટિવલ અમેરિકાના જ્યોર્જિયામાં યોજાયો હતો.

૧૬. તાજેતરમાં ઉત્તર-પૂર્વ ભારત અને પશ્ચિમ બંગાળમાંથી દેડકાં (Frogs) ની કઈ નવી પ્રજાતિઓ શોધાઈ છે?

જવાબ: કાસ્કેડ ફ્રોગ (Cascade Frog) ની ૩ નવી પ્રજાતિઓ

સમજૂતી: આ સંશોધન હાર્વર્ડના મ્યુઝિયમ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું. આ દેડકા ઝડપથી વહેતા ઝરણાં અને ધોધ નજીક વસવાટ કરે છે.

૧૭. અરુણાચલ પ્રદેશના તાવાંગ જિલ્લામાંથી પ્રથમ વખત નોંધાયેલી દુર્લભ હિમાલયન મધમાખીનું નામ શું છે?

જવાબ: Colletes bhutanicus

સમજૂતી: એકાંત (Solitary) સ્વભાવ ધરાવતી આ મધમાખી અગાઉ માત્ર ભુતાનમાં જોવા મળતી હતી, જે હવે ભારતના કીટકોની જૈવવિવિધતામાં ઉમેરાઈ છે.

૧૮. કયા રાજ્યના સ્ટેટ વાઇલ્ડલાઇફ બોર્ડમાં પ્રથમ વખત આદિવાસી પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો?

જવાબ: કેરળ

સમજૂતી: કેરળ Wild Life Board માં મન્નાન જનજાતિના રામન રાજા મન્નાન સહિત બે આદિવાસીઓને સ્થાન આપી વન સંરક્ષણમાં સ્થાનિક ભાગીદારી પ્રોત્સાહિત કરાઈ.

૧૯. DRDO દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર અને મિશન ક્રિટીકલ સિસ્ટમ પર આધારિત કયા સેમિનારનું આયોજન બેંગલુરુમાં થયું?

જવાબ: NETRA-2026

સમજૂતી: આ રાષ્ટ્રીય સેમિનારનો હેતુ ભારતીય સશસ્ત્ર દળોને આધુનિક ડિજિટલ ટ્વિન અને ઈલેક્ટ્રોનિક વોરફેર તકનીકોથી સજ્જ કરવાનો છે.

૨૦. તમિલનાડુનું કયું બંદર ભારતનું પ્રથમ 'Scope 2 Emission Free Port' બન્યું છે?

જવાબ: V.O. Chidambaranar Port (ટુટીકોરિન)

સમજૂતી: આ પોર્ટ પોતાની જરૂરિયાતની ૯૪% વીજળી સોલાર અને વિન્ડ પ્રોજેક્ટ્સથી પોતે બનાવે છે, જેથી તેને આ સિદ્ધિ બદલ ISO સર્ટિફિકેટ મળ્યું છે.